yaklaşan saat
kuranda islam, kuran ışığında araştırmalar


 

Haberler/...

GÜBRE BÖCEĞİNDEN, FOKLARA: BU HAYVANLAR YÖNLERİNİ YILDIZLARLA BULUYOR

Birçok farklı hayvan türü, besin ve eş bulmada yönlerini karanlık gökyüzü ile buluyor. İnsanlar eski dönemlerden itibaren, yıldızlardan yön bulma konusunda yararlanmışlardır. Ancak yeni yapılan bir araştırmaya göre, farklı türlerdeki canlılar da karanlık geceden yol bulmak için faydalanmaktadır. Bazıları yıldızların döngülerini fark edebilirken; bazı türler de parlak ışıklı özel yıldızlarla yönlerini bulabilmektedir. Hatta Samanyolu Galaksisi ile rotalarını belirleyenler dahi var.

Gübre böceğinden, foklara geniş yelpazedeki canlı türlerinin, göç etme, besin bulma ve eş arama için yıldızlardan yararlanarak yön bulmaları hassas bir yetenektir. Beyni bir pirinç tanesi büyüklüğünde olan bir gübre böceği, yıldızlı gecede yıldızlara bakarak gideceği yöne karar vermektedir. İsveç Lund Üniversitesinden hayvan navigasyonu uzmanı Marie Dacke: "Bu keşif oldukça heyecan verici. Gübre böceklerini her incelediğimde, neler yapabildiklerini gördüğüm her an oldukça etkilenmekteyim" dedi.

Ay'ın konumu, rüzgarın yönü ve hatta Dünya'nın manyetik alanı gibi birçok navigasyonel ipuçlarından biri olan ve en sık kullanılanı, yıldız pusulalarıdır. Bilim adamları, yıldız navigasyonunu kullanan canlıların, Güneş sisteminden bu kadar uzakta bulunan bu görsel ipuçlarını nasıl kullandıklarını anlamaya çalışıyor. Işık kirliliğinin vahşi yaşam üzerindeki etkilerinin de başka çalışmaların konusu olduğu belirtilmektedir. İşte yıldızları pusula olarak kullanan bazı canlılar:

İNDİGO KİRAZ KUŞU

Göç eden birçok ötücü kuş gibi Kuzey Amerika'nın İndigo kiraz kuşu da kışları güneye doğru uçar ve göç için geceleri tercih eder. 1967'de Michigan'da ki araştırmacılar, göçleri esnasında bazı kuşları geçici olarak yakalayarak Flint'teki Robert T. Longway Planetaryumuna götürdü. Tepesinden yıldız ışığı alacak şekilde özel bir kafese yerleştirdi. Göç mevsimi boyunca ötücü kuşlar, gitmek istedikleri yöne doğru uçmadan önce zıplayarak kendilerini ışığa doğru hazırlar. Planetaryum Kutup Yıldızı'na doğru yönlendirildiğinde, kuşlar belirgin bir şekilde gece gökyüzündeki gibi doğal hareketlerini yaptı. Ancak kafes, Kutup Yıldızı'na 35o eğimli konumlandırıldığında ilginç bir şey yaşandı: Kuşlar yönlerini şaşırdı. Araştırmacılar, kuşların rotalarını ayarlamasında, tek bir yıldızdansa komşu yıldızların döngülerinin daha önemli olduğunu fark etti. Yani kuşlar, kuzey yönünü buluyor ve bu bilgiyi güneye uçarken kullanıyor.

FOKLAR

Polinezyalı denizciler binlerce yıldır karanlık denizlerde yıldızlardan yararlanarak yol aldılar. Ancak görünen o ki, gecenin karanlığında yol bulmak için yıldızlardan yararlanan sadece denizciler değil: Foklar da yönlerini bulma da bu yöntemi kullanıyor. Kuzey Yarımkürenin Atlantik ve Pasifik Kıyılarındaki deniz memelileri, zamanlarının çoğunu gece besin aramak için geçirmektedir. Bu sebeple, karasal yön bulma izlerinden pek faydalanamazlar.
2006 yılında Alman ve Danimarkalı bilim adamları, Almanya'daki Deniz Bilim Merkezinde foklar üzerinde incelemeler yaptı. Araştırma ekibi, Nick ve Malte adını verdikleri iki yüzgeç ayaklıya belirli bazı yıldızların doğrultusunda yüzmeyi öğretti. 2008'de yayınlanan sonuçlara göre, foklar Kuzey Yarımkürenin gerçekçi bir projeksiyonunda kendilerine bir yıldız belirleyerek yüzmeye başlıyor. Fokların uzak kıyılara gitmek için spesifik yıldızlardan yararlandıkları iddia edildi. Bu bulgular, deniz memelilerinin yıldızları kullanarak yönlerini bulduklarının ilk bilimsel kanıtlarındandı.

GÜBRE BÖCEKLERİ

Foklar yıldızları görebilir, çünkü gözleri tıpkı bir kamera gibidir. Retina ve ışığın gelişine göre açılıp kapanan lensler vb. anatomik yapılar, ışığı rahatça algılar, yıldızlar gibi daha küçük sönük objeleri saptayabilir.
Böcekler ise, yıldızları göremezler. Petek gözleri, yıldızların ışığındaki detayları iyi fark edemez. Ancak Samanyolu Galaksisi gibi büyük ve yoğun yıldız toplulukları, onlara tek bir parlak yol işaret çizgisi gibi gözükür. Afrika gübre böceği Scarabaeus satyrus gibi gece dolaşan böcekler işte tam da böyle rotalarını belirler.
Gübre böcekleri, düz bir çizgi üzerinde hatta en uzak mesafede bir uçtan diğerine en kısa sürede gidip gelerek toplarını yapar. S. Satyrus türü, bu işi yaparken Ay'ın polarize ışığından faydalanarak görevini tamamlar. Ay'ın olmadığı gecelerde, Samanyolu Galaksisi destekleyici bir alternatif yöntem olarak devreye girer. Dacke' ye göre, Samanyolu Galaksisini navigasyon olarak kullanan tek hayvan, bu gübre böcekleri.
"Gübre böcekleri, konumlarını korudukları sürece düz bir hat üzerinde hareket edebiliyorlar" dedi Dacke.
Dacke ayrıca başka birçok hayvanın da yıldızları kullanarak yönlerini bulduklarını ekledi. Örneğin kızıl gerdan kuşu, baykuş güvesi ve hatta ilk gözlemlere göre belki kriket kurbağaları bile bu gruba örnek verilebilir.

Güncelleme: 24/05/2021
Kaynak
: Fiona Mcmillan, "From dung beetles to seals, these animals navigate by the stars", nationalgeographic.com,  çev. Ayşegül Kesmez, yaklasansaat.com, 4/11/2019


ys@yaklasansaat.com

ana sayfa| evren| gezegenler| dünyamiz| dinler| eski kavimler| cin-şeytanlar| haberler| yorum-analiz| seslendirmeler| videolar| site haritası| iletişim| forum| ys kitapları

Bu sitedeki yazı, resim ve dökümanlar, kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.

Yaklaşan Saat'in resmi twitter adresi aşağıdadır. Bu hesabın dışındaki diğer hesaplarla Yaklaşan Saat'in bir ilgisi yoktur: @yaklasansaat