yaklaşan saat
kuranda islam, kuran ışığında araştırmalar
  theapproachinghour, english website


 

Haberler/...

DOĞAL FELAKETLER VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ARASINDAKİ BAĞLANTI KESİNLEŞTİ

2020 yılı birçok açıdan yıkıcı geçiyor. Atlantik'teki kasırgalar o kadar çok oluyor ki isim vermek için harf bulamıyoruz. Kaliforniya'daki yangınlar 16.000 kilometrekareden fazla bir alanı yıkıp geçti ve bölgede bir mevsimde en çok yanan alan olarak tarihinde rekor kırdı. Bu yılın ilk 9 ayında zararı 1 milyar dolardan fazla olan ve en az 188 insanın hayatını kaybettiği 16 iklim felaketi yaşandı. Bunlar sadece ABD'de oldu. Avustralya'daki çalılık yangınları, Orta Afrika'daki seller, Hindistan ve Bangladeş'te onlarca insanın öldüğü Amphan hortumu bu felaketlere eklenebilir.

2020 yılı Kuzey Yarımküre için en sıcak yaz olarak tarihe geçti. Kuzey Amerika'daki "Büyük Göller" hiç donmadı, Rus yetkililer Moskova'ya tatil sezonu için yapay kar ithal ettiler, kavrulan Kaliforniya'da yangın sezonu takvimlerin ötesine geçti. Sibirya'da sıcaklıklar o kadar yükseldi ki çıkan yangınlar sonucu kalıcı buzullar (permafrost) eridi ve yüksek miktarlarda karbon açığa çıktı. Bağdat'ta termometreler Temmuz ayında 50 ℃'yi aştı. Tüm yeryüzü ikinci en sıcak yıl olarak rekora doğru koşuyor.

Fakat bilim insanları bu yılın hava felaketlerini iklim ile nasıl bağdaştırdılar?
Endüstrinin gelişmesiyle beraber, insan kaynaklı ısınma sonucu kutuplardaki buz tabakalarının erimesiyle ortalama deniz seviyelerinde 20-22cm yükselme meydana geldi. Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA) gel-git sellerinin ABD'de son yirmi yılda 2 katına çıktığını açıkladı. Bengal Körfezinde deniz seviyesinin dünya ortalamasının 2 kat fazla hızında yükselen bölgede Amphan Tufan'ından kaynaklı deniz suları 4,87m kabardı ve 25km iç kısımlara kadar girdi.

Fırtınalar, okyanustaki enerjiden güç alırlar. Su ısınıp, buharlaştığında hava ile etkileşip, nemli havanın yükseldiği, yağmurun yağdığı ve rüzgârların estiği girdap hücresi oluşabilir. Hava ısındıkça fırtına daha da güçlenir.
Okyanus sıcaklıklarının yükselmesi aynı zamanda fırtınaların çık hızlı yoğunlaşmasına neden olarak hava tahmincilerini ve insanları aniden yakalar. ABD Güney Körfezi'nde, Ağustos'ta Laura Kasırgası kıyıya varmadan 24 saat içerisinde 104 km/s hıza ulaştı. Kasırgada 42 kişi öldü, 13 milyar dolar zarar oluştu ve tarihteki en maliyetli 20 Atlantik kasırgası arasına girdi.
Laura'dan 6 hafta sonra Delta Kasırgası Lousiana Lake Charles bölgesinde çok büyük yıkıma neden oldu.

Hava ne kadar sıcak olursa kasırgalar da o kadar çok yağmur barındırır. Bunun tipik örneği 2017 yılında Harvey kasırgasında görüldü. Güney Teksas'a 1,5 metre yağmur bırakarak tek bir fırtınadan kaynaklı en yoğun yağış olarak ülke tarihinde yerini aldı.

Kimyasal bir eşitliğe göre (*) atmosfer ısındıkça bitki örtüsü ve topraktan daha çok nem çeker ve vahşi yangınlara zemin hazırlar. Bilim insanları bunu "buhar basınç kaybı (VPD)" ölçeğiyle değerlendirirler. Bu ölçekte havanın doygun durumda ne kadar su buharı tutabileceği ve havadaki nem miktarı arasındaki fark ölçülmektedir. Bu değer ne kadar yüksekse atmosfer o kadar "susuz" demektir. Kaliforniya'da bu yıl VPD değeri son 40 yılın en yükseği olarak kaydedilmiştir.
(*) Clausius-Clapeyron

Güncelleme: 19/11/2020
Kaynak:
 Sarah Kaplan, "The undeniable link between weather disasters and climate change", washingtonpost.com, çev. Furkan Kargıoğlu, yaklasansaat.com, 22/10/2020


ys@yaklasansaat.com

ana sayfa| evren| gezegenler| dünyamiz| dinler| eski kavimler| cin-şeytanlar| haberler| yorum-analiz| seslendirmeler| videolar| site haritası| iletişim| forum| ys kitapları

Bu sitedeki yazı, resim ve dökümanlar, kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.

Yaklaşan Saat'in resmi twitter adresi aşağıdadır. Bu hesabın dışındaki diğer hesaplarla Yaklaşan Saat'in bir ilgisi yoktur: @yaklasansaat