yaklaşan saat
kuranda islam, kuran ışığında araştırmalar
  theapproachinghour, english website




kuranı anlamak için arapça


tasavvuf felsefesi, kuran islamı, radikalizm islam değil hastalıktır

YAKLAŞAN SAAT'TE BEKLENEN MEHDİ DEĞİL İSA'DIR, mehdiyet felsefesi

 

Haberler/...

Kara Enerji ve Sicim Teorisi Uyumlu mu?

String(Sicim) teorisinde bir paradigma kayması kapıda olabilir. Harvard ve Caltech'ten string teorisyenleri bir konjektür yayınladılar: String teorisi(Sicim teorisi)nin, kara enerjinin halihazırdaki teorisiyle temelden uyumsuz olduğu söylendi. Ne var ki evrenin ivmeli genişlemesini açıklamak için elimizdeki tek şey kara enerji.

Viyana Teknoloji Üniversitesinden Timm Wrase bu konjektürde [başka] bir tuhaflık olduğunu hemen fark etti: Higgs parçacığının var oluşuyla uyumsuz gözüküyordu. Columbia ve Heidelberg Üniversitelerinden teorisyenlerle birlikte yaptığı hesaplamalar Physical Review'da yayınlandı. Şu anda, tüm dünyada sicimler ve kara enerjiyle ilgili hararetli tartışmalar yaşanıyor. Wrase böylelikle bu alanda önemli atılımların gerçekleşeceğini umuyor.

HER ŞEYİN TEORİSİ

Sicim teorisine büyük umutlar bağlandı. Kütleçekiminin kuantum fiziğiyle ilişkisini ve en küçük parçacıklardan uzayın en büyük yapısına kadar bütün fiziksel dünyayı tarif eden kanunları açıklayabileceği konusunda beklenti var.
Sicim teorisi, sadece soyut matematiksel sonuçlar sağladığı ve deneylerle doğrulanabilecek yeterince tahminde bulunmadığı için sıklıkla suçlanır. Ancak şimdi tüm dünyada sicim teorisi topluluğu, evrenin genişlemesini ölçen kozmik deneylerle ilgili bir soruyu tartışıyor. 2011 yılında Nobel Fizik Ödülü, evrenin genişlemekle kalmayıp bunu hızlanarak yaptığının keşfine layık görülmüştü.

Bu fenomen ancak daha önce bilinmeyen ekstra bir "kara enerji"nin varsayılmasıyla açıklanabiliyor. Fikir aslında Einstein'dan geliyor. Einstein genel görelilik teorisine kara enerjiyi bir kozmolojik sabit olarak eklemişti. Gerçekte bunu genişlemeyen-durağan bir evren modeli oluşturmak için yapmıştı. Hubble 1929 yılında evrenin genişlediğini keşfedince, Einstein denklemlerinde yaptığı bu değişikliği hayatının en büyük hatası olarak gördüğünü söyledi. Ancak, yıllar sonra evrenin genişlemesinin ivmeli olduğunun keşfedilmesiyle bu kozmolojik sabit, standart kozmoloji modeline "kara enerji" olarak geri eklendi.

MEYVE ÇANAĞINDAKİ BİR ELMA GİBİ

Tim Wrase: "Uzun süre boyunca, kara enerjinin sicim teorisine iyi şekilde yerleşebileceğini düşündük" dedi.
Sicim teorisi, alan olarak tarif edilebilecek önceden bilinmeyen parçacıkların var olduğunu kabul eder. Bu alanlar tıpkı çanaktaki bir elma gibi, minimum enerji halindedir. Elma her zaman en dipte, çanağın en alçak noktasında duracaktır. Başka herhangi bir yerde enerjisi daha yüksek olacaktır, öyle ki kaydırmak istersek enerji aktarmak zorunda kalırız. Fakat elmanın en alçak noktada bulunması enerjiye sahip olmadığı anlamına gelmez. Biz içinde elma olan çanağı masaya veya yere koyabiliriz. Böylece elmanın enerjisi değişir ama yine de çanak içinde hareket edemez çünkü çanakta minimum enerji halindedir.

Tim Wrase açıklıyor: "Sicim teorisinde kara enerjiyi benzer şekilde açıklayabilecek alanlar vardır. Yerelde minimum enerji halinde ama yine de sıfırdan büyük bir enerjiye sahiptirler. Bu alanlar kara enerjiyi sağlarlar ki biz de evrenin ivmeli genişlemesini açıklayabiliriz."

Fakat Harvard Üniversitesinden dünyanın önde gelen sicim teorisyenlerinden Cumrun Vafa, 25 Haziranda okuyanları afallatan bir makale yayınladı. Ona göre, böyle çanak şekilli pozitif enerji alanları sicim teorisinde mümkün değildi.

HİGGS ALANI –ÇELİŞKİ

Timm Wrase bu iddiadan çıkacak anlamları çabucak kavradı: "Eğer bu doğruysa, evrenin ivmeli genişlemesi bizim şimdiye kadar hayal ettiğimiz haliyle mümkün değil. O halde ivmeli genişleme farklı özelliklere sahip bir alanla tasvir edilmeli. Örneğin, üzerinde bir topun yuvarlanarak potansiyel enerji kaybettiği bir eğik düzlem gibi."

Ancak o takdirde, kara enerji miktarı zaman içerisinde değişirdi ki bu da evrenin ivmeli genişlemesinin günün birinde son bulabileceğine işaret eder. Sonra kütleçekimi bütün maddeyi çekerek Büyük Patlama anına benzer şekilde bir noktaya toparlayabilirdi.

Ne var ki doktora tezinde benzer sorularla uğraşmış olan Timm Wrase, bu konjektürün tamamen doğru olamayacağını buldu: "Cumrun Vafa'nın belirli alan tiplerini yasaklayan konjektürü, bizim var olduğunu bildiğimiz bazı şeyleri de yasaklıyor."

Wrase, Higgs alanının da Vafa'nın konjektürü tarafından yasaklanmış bazı özellikler içerdiğini gösterdi. Ancak Higgs alanı deneysel olarak ispatlanmış bir gerçek olarak düşünülüyor ve keşfi üzerine 2013 Nobel Fizik Ödülü verildi. Wrase'ın sonuçları yayınlanmasının ardından sicim teorisi topluluğunda çokça tartışmalara sebep oldu.

"Bu anlaşmazlık sicim teorisi için iyi bir şey, birdenbire birçok insan önceden kimsenin düşünmediği yepyeni fikirlerle geldiler." Wrase ve takımı şimdi sicim teorisinde hangi alanlara izin verildiğini ve alanların hangi noktalarda Vafa'nın konjektürünü ihlal ettiklerini araştırıyor. Wrase: "Belki de bu, bizleri kara enerjinin doğası hakkında heyecan verici yeni anlayışlara götürür. Bu harika bir başarı olurdu."

Ortaya atılan hipotezler yakın zamanda kısmen de olsa deneylerle test edilecektir. Gelecek birkaç yılda da evrenin ivmeli genişlemesi hiç olmadığı kadar hassas ölçülebilecektir.

Güncelleme: 26/03/2019
Kaynak: 
"String Theory: Is Dark Energy Even Allowed?", sciencedaily.com, çev. Günhan Bozok, yaklasansaat.com, 9/10/2018.


ys@yaklasansaat.com

ana sayfa| evren| gezegenler| dünyamiz| dinler| eski kavimler| cin-şeytanlar| haberler| yorum-analiz| seslendirmeler| videolar| site haritası| iletişim| forum| ys kitapları

Bu sitedeki yazı, resim ve dökümanlar, kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.

Yaklaşan Saat'in resmi twitter adresi aşağıdadır. Bu hesabın dışındaki diğer hesaplarla Yaklaşan Saat'in bir ilgisi yoktur: @yaklasansaat