Untitled Document
 
www.yaklasansaat.com







 

Haberler/...

Arılar Sıfırı Keşfetmiş!

Bilim adamları, bal arılarının "sıfır" olgusunu anlayabildiklerini keşfetti. Bu keşifle beraber bilim adamları hiçliğin soyut matematiksel karşılığını, yani sıfırı, kavrayabilen zeki hayvanların elit grubuna bal arılarını da dahil ettiler.
Küçücük beyinlerin dahi kompleks soyut olguları kavrayabildiklerinin gösterilmesi yapay zekanın geliştirilmesinde yeni ve daha basit yaklaşımların kullanılabileceğini göstermektedir.

Science dergisinde yayınlanan araştırmada Avustralyalı ve Fransız araştırmacılar bal arılarının sayısal olarak nesnelerin miktarını sayıp sayamadıklarını ve sıfırı yani rakam dizisinin en küçük üyesini anlayıp anlayamadıklarını test ettiler.

Avustralya Melbourne RMIT Üniversitesinden Doçent Doktor Adrian Dyer:
"Sıfır rakamı modern matematiğin ve teknolojik ilerlemelerin omurgasıdır. Sıfır anlaşılması zor bir kavramdır ve kolayca elde edilemeyen matematiksel bir yetidir öyle ki çocukların sıfır kavramını anlayabilmeleri yıllar alır. Bizler uzun zamandır yalnızca insanoğlunun sıfırı anlayabilecek zekaya sahip olduğuna inanırdık, ancak son araştırmalar maymunların ve kuşların da sıfırı kavrayabilecek beyinleri olduğunu gösterdi. Böceklerin de sıfırı anlayabildiklerini bilmiyorduk ta ki şu ana kadar."

Bal arısı
yalnızca kritik öneme sahip bir polen taşıyıcısı değildir. Bunun yanı sıra bal arıları böceklerin bilişsel kavrama güçlerinin araştırılabilmesi için diğer böcek türlerinden ayrılan özel bir türdür. Çünkü daha önceden yapılan araştırmalar bal arılarının diğer arıların aksine karmaşık kabiliyetler edinebildiklerini hatta iki nesnenin birbiriyle aynı ya da farklı olması gibi soyut olguları dahi anlayabildiklerini göstermiştir.

Fakat arı beyinleri 1 milyondan daha az nörona sahiptir, insan beyninde 86 milyar nöron olduğu göz önüne alındığında bu sayı çok küçüktür ve böcek beyinlerinin böyle önemli bir sayısal beceri üzerinde nasıl test edilmeleri gerektiği ile ilgili çok az şey biliniyordu.

RMIT üniversitesinden PhD dereceli araştırmacı Scarlett Howard bal arıları üzerinde bu canlıların kavrama güçlerini anlayabilmek için bir test başlattı. Her bir bal arısını tanıyabilmek için işaretledi ve özel olarak dizayn edilmiş test düzeneğinde bu arıları yemledi.

Araştırmacılar 10 arıyı iki sayıdan daha küçük olanı seçmeleri için eğitti. Birçok deneme yapıldı. Araştırmacılar arılara beyaz zemin üzerinde birkaç siyah nesne olan iki resim gösterdiler. Arılar daha az sayıda nesnenin olduğu resme doğru uçtuklarında şekerli su ile ödüllendirildi ancak daha çok sayıda nesnenin olduğu resme doğru uçtuklarında acı bir madde olan quinin(acı tadıyla bilinen ve tıpta ilaç olarak kullanılan kınakına ağacının kabuğundan elde edilen bir madde)  ile cezalandırılıyordu.

Arılar az sayıda nesnenin olduğu resmi seçmeyi öğrendiklerinde yani devamlı olarak daha az sayıda objenin olduğu resme yönelmeye başladıklarında, araştırmacılar arılar için yeni bir resim hazırladılar: Üzerinde herhangi bir nesnenin bulunmadığı beyaz boş bir zemin. Arılar daha önce bu şekilde boş bir resmi görmemiş olmalarına rağmen, yapılan denemelerin %64'ünde arılar nesne içeren resim yerine boş resmi tercih ettiler. Araştırmacıların ulaştığı bu sonuç böceklerin sıfırın 2 veya 3'ten daha küçük bir sayı olduğunu anladıklarını gösteriyor. Bununla beraber arılar yeni ve ilgi çekici bir görüntü olduğu için boş beyaz resme doğru yönelmiş değiller çünkü araştırmacılar aynı deneyi arıların büyük olan sayıyı seçmeleri sağlayacak şekilde tekrarlamış(yani arılar büyük sayıyı seçtiklerinde ödüllendirilmiş küçük sayıyı seçtiklerinde cezalandırılmış) ve bu defa arılar nesne sayısı sıfır ve sıfır olmayan iki resim ile karşılaştıklarında sıfır olmayan resmi seçmişlerdir. Özetle arılar hiç nesne olmayan resmi seçerken aslında ne yaptıklarını biliyorlar (yani sıfırın 1, 2 veya 3 gibi sayılardan küçük olduğunu anlayabiliyorlar).

RMIT'in Dijital Etnografi Araştırma merkezindeki BIDS Laboratuvarında bir araştırmacı olan Dyer:
"Ulaşılan bu sonuçlar farklı beyinlerde sıfırın nasıl yansıtıldığını anlamamızı sağlayacak yeni bir kapı açtı. Bu aldatıcı bir sinirbilim problemi. Nöronların ışık gibi veya bir cismin varlığı gibi açık uyartıları algılayabilmesi nispeten kolay bir hadisedir. Ancak insanlar ve hatta böcekler hiçliğin (yani sıfırın) ne olduğunu nasıl anlıyor? Eğer arılar böylesine ileri derecede bir matematiksel yeteneği öğrenebiliyorsa -ki bazı antik insan toplumlarında dahi böyle bir kavrayışa rastlanamıyor- belki de ulaştığımız sonuçlar, hayvanların ve bizlerin hiçlik olgusunu anlayabilmemize imkân veren mekanizmanın çözülmesinin kapısını açabilir."

Araştırmanın yazarlarından olan Fransa Toulouse Üniversitesinden Dr. Aurore Avarguès-Weber:
"Arıların sayılar konusunda ileri derecede bir kavrayışı olduğunu gösteren bu keşif, bu canlıların beyinlerinin çok küçük olduğu göz önüne alındığında gerçekten şaşırtıcıydı. Sayılarla oynamak için büyük bir beyne sahip olmak gerekmiyor. Dolayısıyla bu yetenek muhtemelen birçok hayvanda mevcut."

Derleyen: Gökhan Bozok
yaklasansaat.com, 19/08/2018

Kaynaklar:
1) Matt Warren, "Bees understand the concept of zero", sciencemag.org, 07/07/2018

2) "Scientists discover bees understand the concept of zero", phys.org, 07/07/2018


Untitled Document
ys@yaklasansaat.com

ana sayfa| evren| gezegenler| dünyamiz| dinler| eski kavimler| cin-şeytanlar| haberler| yorum-analiz| seslendirmeler| videolar| site haritası| iletişim| forum| ys kitapları

Bu sitedeki yazı, resim ve dökümanlar, kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.

Yaklaşan Saat'in resmi twitter adresi aşağıdadır. Bu hesabın dışındaki diğer hesaplarla Yaklaşan Saat'in bir ilgisi yoktur: @yaklasansaat