Mars Robotu: "Mikrobik Yaşam Çevresi Keşfetti"

Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Mars’taki robotlarından Spirit’in, Kızıl Gezegen’deki en önemli keşiflerinden birisini yaptığını bildirdi.

NASA’da görevli bilim adamları, Amerikan Jeofizik Birliği’nin bir toplantısında yaptıkları açıklamada; mikrobik yaşam için, geçmişte, mükemmel bir çevrenin kanıtlarının bulunduğunu belirttiler.

Mars robotunun bulduğu tortular, büyük ihtimalle, sıcak kaynak suyu veya buhar, volkanik kaya ile temasa geçince oluşur. Mars robot programında görevli bilim adamlarından Steve Squyres, Dünya’da bu tip yerlerin bakterilerle dolu olduğunu hatırlatarak:

“Bu durum, bizi çok heyecanlandırıyor” diye konuştu.

NASA’nın robot programında görevli araştırmacılar, Mars toprağında normalden daha parlak görünen bir toprak parçası üzerinde çalıştıklarını açıklamışlardı. İncelemeleri sonucunda bu yerin, camın ana maddesi olan silisyum açısından zengin bir toprak olduğunu belirttiler.

"YAŞAM ÇEVRESİ AYNI"

Bilim adamları, bu parlak maddenin, sıcak yeraltı tortularının, suyun silisyumu çözelti haline getirmesi veya asitli buharın kaya çatlaklarından, gayzer gibi yükselip; silisyumu ayrıştırarak, mineral bileşenlerini ortaya çıkarmasıyla oluştuğunu düşünüyorlar. Bu ise, Mars’da, önceden yaşamın olduğu gerçeğini teyid etmektedir.

Squyres:

“Sıcak yeraltı kaynaklarına veya volkanik buhar püskürten fümerollara gidebilir; Dünya’da bunların mikrobik yaşama ev sahipliği yaptığını görebilirsiniz. Yani bu sonuç, Kızıl Gezegen’in, yerel yaşam çevresinin, 'geçmişte nasıl olduğunun bir sunumu' olarak kabul edilebilir” dedi.

Ayrıca Squyres, görev süreleri 2009’a kadar uzatılan Mars robotları, ne yazık ki, sadece önlerindeki jeolojik durumu okuyacak ve bilim adamlarına, çevre koşullarının nasıl olabileceğini anlatacak şekilde tasarlanmışlardır. Yaşamın bizzat kendisinin kanıtlarını, bulacak teçhizata sahip olmadığını belirtti.

"YAŞAM İZİ ARANACAK"

Gelecekteki Mars araştırmalarında, böylesi bir yaşamdan geriye kalan kimyasal izlerin işaretlerinin aranacaktır.Araştırmacılar, 2009’da uzaya gönderilecek Mars Bilim Laboratuvarı’nın ve 2010’dan sonra fırlatılacak Avrupa robotu ExoMars’ın, bunu yapabilecek donanıma sahip olacağını söylediler.

Mars’a sadece 90 günlüğüne gönderilen ikiz robotlardan Spirit 1400, Kızıl Gezegen’in öbür tarafında ki Opportunity Robotu, 1379 gündür görev başında bulunuyor. Güneş ışınlarının iyice azaldığı Mars kışını, sağ-salim geçirecek enerjiyi muhafaza etmek için, yakında faaliyetlerini asgariye indirecek.

Robotlardan Spirit için özellikle gelecek aylar son derece kritik görülüyor. Yazın, toz fırtınalarından; Güneş panellerinin tozla kaplı olmasından ötürü, elektrik üretme kapasitesi iyice azalan Spirit için, kışı sağ salim geçirebilmek riskli görülüyor. Kışı geçirmek için kuzeye doğru yönelerek; bir tepeye tırmanmakta olan Spirit’in, elektrik üreten Güneş panellerinin burada, azami Güneş ışığı alacağı var sayılıyor.

"SPİRİT RÜZGARSIZ BÖLGEDE BULUNUYOR"

Mars robot projesi müdürü John Callas, aracın, şimdiye dek tırmandığı en fazla 20 derece eğimli tepelerden sonra, 5 derece daha eğimli bir tepede kışı geçirecektir. Burada, bir Mars gününde, 10 vat fazladan elektrik üretme şansına sahip olacağı; bunun da soğuk ve karanlık kışta, yaşam ile ölüm arasındaki farkı belirleyeceği ifade edildi. NASA mühendisleri, robotun tırmanacağı tepede rüzgarların Güneş paneli üzerindeki tozları, temizleyip temizleyemeyeceğini de hesaplayamıyorlar. Zira, Mars’ın diğer tarafındaki Opportunity Robotu’nun tersine; Spirit, genellikle rüzgarsız bir bölgede bulunuyor ve çok seyrek olarak rüzgar çıkıyor.

GÖREV SÜRELERİ 5. KEZ UZADI

Diğer Mars Robotu Opportunity ise, 800 metre çapındaki Victoria Krateri’nde, 30 metre aşağıda kaya katmanlarını bir süredir incelemeye devam ediyordu. NASA, Spirit ve Opportunity’nin görev süresini, önceki ay 5. kez uzatmıştı. Kızıl Gezegen’in zorlu koşullarında, küresel kum fırtınalarını atlatan ve bataryaları tamamen boşalmadan hayatta kalmayı başaran robot kaşifler, 2009 yılı boyunca da görevlerini sürdürecekler. Şimdiye dek Opportunity, 12 kilometreden fazla yol katetti. 94 binden fazla görüntüyü Dünya’ya geçti. Spirit de, 7 kilometreden fazla yol katetti ve 102 binden fazla görüntü geçti.

AA (ntvmsnbc, 11/12/2007)