Bir Yıldız: "Gezegeniyle Kırmızı Dev Aşamasında"

Kırmızı dev aşamasında bulunan bir yıldız'ın yörüngesindeki gezegen (V391Pegasi), varlığını sürdürebiliyor.

"Güneş, Dünya’yı yok edecek mi?"  Astronomlar, bu sorunun cevabına yaklaştı.

Astronomlar, ilk kez bir gezegenin, kırmızı dev evresini başından sonuna kadar geçirmiş olan bir yıldızın etrafında döndüğünü tespit etti. Güneş benzeri yıldızların, nükleer yakıtları tükenmeye başladığında, devasa şişkinliğe ulaşırlar.

Nature’de yayınlanan bir çalışmaya göre, dış gezegen olarak tanımlanan V391 Pegasi, bir zamanlar aşağı yukarı, Güneşle Dünya arasındaki mesafede dönmesine rağmen; muhtemelen kendi yıldızıyla yakın bir sürtünmede bulunarak yaşamını sürdürüyor.

Güneş’in, beş veya altı milyar yıl içerisinde kırmızı deve dönüşeceğine inanan araştırmacılar, onun, Merkür ve Venüs’ü yutabileceğini inanıyorlar. Ancak dünyanın geleceği hususunda, çok da emin değiller. Güneş rüzgârları, Dünya’mızı buharlaştırabilirmi? Ya da Dünya, Güneş ‘in içine düşebilir mi? İtalya, Naples’teki Capadimonte Rasathanesindeki astrofizikçi Roberto Silvotti, bu buluşun, Dünya'nın geleceğini göstermediğini, sadece benzer yıldız sistemlerinin incelenmesinde, model oluşturmaya yardımcı olacağını söylüyor.

Güneş gibi ortalama büyüklükte olan bir yıldız, nükleer yakıtının çoğunu yakıp tükettiğinde çöker ve ardından balon gibi şişerek nispeten soğuk kırmızı  bir deve dönüşür. Sonunda dıştaki yeni kabuğun büyük bir kısmı uçar. Ancak bu yıldızların  % 2 ‘si, bazı durumlarda  nerdeyse tüm kabuklarını kaybederler.

Araştırmacılar, V391 Pegasi’nin, Alt cüce B adı verilen bir  bir yıldız olduğuna inanıyorlar. Bu grup yıldızlar, yıldız spektrumunda ana sekansın altında yer alır. Cüce yıldızların bir alt grubundadırlar. B harfi, renklerinin blue–white, yani mavi beyaz olduğunu simgeler. V391 Pegasi, 0,9 birim yıldız kütlesini gençliği boyunca tüketmiş, günümüzde 0,5 birime küçülmüştür(=büzülmüştür). B alt cücelerinin, her birkaç dakikada bir, parlaklık içinde titreştiği bilinmektedir.

Silvotti ve meslektaşları 7 yıldır bu titreşimler üzerinde çalışıyorlar. Araştırma sonucunda elde ettikleri ipuçlarından, yıldızın yapısı hakkında bilgi ediniyorlar. Zamanla değişen düzenli titreşimlerden bu yıldızı öne ve arkaya çekip sürükleyen Jupiterin 3.2 katı bir gezegenin varlığı ortaya çıktı.

Bu değişik titreşimlere göre bu gezegenin, yıldızına olan mesafesi, Dünya'nın Güneş'e mesafesinin 1,7 katı uzaklığındadır ve yörüngesinde dönmektedir. Araştırmacılara göre muhtemel senaryo şöyledir: Dış kabuğunu yitiren kızıl dev fazındaki yıldız, V391 gezegeninin, kendinden bir miktar daha uzağa kaçmasına izin vermiştir.

İngiltere’deki Leicester Üniversitesinden astrofizikçi Matt Burleigh, bu bulguların, en azından Güneş Sistemi'ndeki bazı gezegenlerin, kırmızı devden kurtulabileceğini gösterdiğini belirtiyor..
Burleigh son olarak şunları söylüyor:

"Bu gibi yıldızların etrafında gezegen bulmaya başlarsak, Dünya'nın kaderi hakkında azda olsa bir fikir sahibi olacağız. Aksi halde teorisyenlerin, tahminleri dayanaksız kalacaktır."

Güncelleme: 01/12/2007
Kaynak:
JR Minkel,’Planet Survived Brush with Red Giant’, Scientific American.com, 12/9/2007, Çev: Ayşegül Kesmez.