Toplu Arı Kaybı: "Koloni Çökme Bozukluğu" mu?

Osmia ribifloris

Bahar aylarında, bazı illerdeki arı ölümlerinin, 2006 yılının sonlarında, ABD’de daha sonra da Almanya, İspanya ve Avustralya’da da görülen; literatürdeki adı ‘Colony Collapse Disorder (CCD)’ olan ‘Koloni Çökme Bozukluğu’ndan kaynaklanabileceği belirtildi.

Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Levent Aydın, (CCD)'nin, 2006 yılı sonunda ABD’de 25 eyalette görüldüğünü ve çok sayıda arı kolonisinin yok olduğunu söyledi.

ABD’de 15 milyar dolarlık zarara yol açan (CCD)’nin, 2007 yılı başlarında ise Almanya, İspanya ve Avustralya’da ortaya çıktığını ifade eden Aydın, Türkiye’de bahar aylarında görülen arı ölümlerinin de, bu Koloni Çökme Bozukluğundan kaynaklanmış olabileceğini vurguladı.

Doç. Dr. Aydın, (CCD)’nin Türkiye’de de büyük zarara neden olduğunu dile getirerek:

"Türkiye’de 2006-2007 döneminde koloni kaybı, bazı yörelerde, % 43’e ulaşmıştır. Bu önemli bir kayıptır. Arıcı hatası olamayacak kadar büyük bir kayıptır. 2005 yılında koloni kaybı %10 civarındaydı. Bu 2003, 2004 yıllarında da o seviyedeydi" dedi.

Aydın, Türkiye’de şüpheli arı ölümlerinin 2006’nın sonu, 2007’nin başında Muğla Marmaris’te görülmeye başladığını, ardından Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Hatay’da 45 bin kovandan 28 bininin söndüğünü, yine Diyarbakır, Artvin, Ardahan, Trabzon, Rize ve Giresun'da da arıların öldüğünü kaydetti.

“YETİŞKİN ARILAR KOVANI TERK EDİYOR”

Bu hastalıkta, yetişkin arıların, kovanları terk ederek bir daha dönmediklerini anlatan Aydın:

"Ergin arılar, kovanları terk ediyor. Kovana geri dönmüyorlar. Koloni sönmesi, 3-7 gün sürüyor. Yavrular bakımsızlıktan ölüyorlar. Petek gözleri normal, ancak bakımsız. Kraliçe arı kovanda çalışıyor, ama kovan hızla koordinasyonunu kaybediyor. Genetiği değiştirilmiş bitkiler, ilaç ve çevresel kirlilik ve küresel ısınma (CCD)’ye neden olabilir" dedi.

Doç. Dr. Aydın, yaşanan arı kayıplarının yanlış beslemeden kaynaklanmış olamayacağını belirterek, şöyle devam etti:

"Bunlar yılların arıcıları, ölümler, beslemeden kaynaklanamaz. Her yıl %10’a kadar arı kaybı, normal kabul ediliyor. Bu yıl, bazı yerlerde % 43’e çıktı. Bu normal değil. Bu durumdan melez arılar pek etkilenmezken, saf veya ithal arılar daha çok etkilendi. Ölen arılar, yurt dışındaki vakalar da incelendiğinde, midelerindeki virüs ve mantar sayısında yükselme olduğu belirlendi. Bilinen arı hastalıklarında, bu kadar hızlı bir şekilde koloni yok olmuyor. Özellikle bu kış, iklim şartları bu şekilde devam ederse, arıcılar dikkatli olmalı. Yıl sonu ve bahara girişte kayıplar devam edebilir ve daha da yükselebilir."

Arıların, bal yapmanın dışında, en önemli özelliklerinin, bitkilerin tozlaşmalarını sağlayarak; üretim ve ürün kalitesini artırdıklarını ifade etti. Doç. Dr. Aydın, tozlaşmanın, Dünya ekonomisine katkısının, yıllık 200 milyar dolar civarında olduğunu bildirdi.

Aydın, ABD’nin tozlaşma için 1.8 milyon kovan dolusu arı kullandığını, kovan başına da arıcılara, 35 dolar verdiğini belirterek, şunları söyledi:

"Arı kayıpları olunca, bu rakam 150 dolara çıktı. (CCD)’yle ilgili olarak arıcı birlikleri, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, üniversiteler ortak çalışmalı. Arıların bakımlarına önem verilmeli. Koordineli hareket edilmelidir."

ntvmsnbc 27/11/2007