Mira Yıldızının 13 Işık Yılı Uzunluğunda Kuyruğu Keşfedildi

Mira Yıldızının görülebilir ve ultraviyole görüntüleri

NASA’nın Galaksi Gözlemcisi adlı teleskobu, süpersonik hızlarda giden, kuyruklu yıldıza benzer şaşırtıcı uzunlukta kuyruğa sahip bir yıldız belirledi. Aslında astronomların 400 yıldır favorisi olan yıldız latincede “harika” anlamına gelen Mira adına sahip. Oldukça büyük miktarlarda yüzey maddelerini saçan yıldız, hızlı hareket eden yaşlı bir kızıl dev.

Galaksi Gözlemcisi, popüler olan yıldızı gökyüzündeki yolculuğu boyunca ultra-viole ışıkla taradı. Astronomlar, bu gözlem sırasında bir kuyruklu yıldızınkine benzer kocaman kuyruğunu farkettiler. Aslında Mira’dan saçılan maddeler, 13 ışık yılı uzunlukta veya diğer bir deyişle Güneşle, Pluton arası mesafenin 20000 katı uzunlukta. Bir yıldızın çevresinde böyle bir şey daha önce görülmemişti.

Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü uzmanı Cristhopher Martin:
“İyi bilinen bir yıldızın arkasında böyle beklenmedik uzun kuyruğu ilk farkettiğimde şok oldum. Bir jet veya hız motorunun arkasında bıraktığı ize benzer olan Mira’nın kuyruğunun boşluktaki ilerleyişini izlemek müthişti.”

Astronomlara göre; bizim Güneşimiz gibi yıldızların nasıl öldüğünü ve nasıl yeni güneş sistemlerinin oluştuğunu anlamak için Mira’nın kuyruğu yegane bir fırsat. Mira, uzayda ilerledikçe kuyruğu karbon, oksijen ve yeni yıldızlar, gezegenler hatta yaşam için gerekli diğer önemli elementleri uzaya saçmaktadır. Geçmiş 30 000 yıl boyunca yaydığı kuyruk şu anda ilk kez görüldü.

Washington’un Carnegie Enstitüsünün Gözlemlerinin ikinci yazarı Mark Seibert:
“Bu bizim için tamamen yeni bir fenomen. Halen daha bu fenomenin fiziğini anlamaya çalışıyoruz. Biz Mira’nın kuyruğunu film şeridi gibi okuyarak bir yıldızın hayatını öğrenmeyi umuyoruz.”

Milyarlarca yıl önce, Mira da bizim Güneşimize benzerdi. Zamanla şişerek, ışık saçan bir kırmızı deve dönüştü.Mira, sonunda kalan bütün gazını, uzaya bırakacak ve gezegenimsi nebula oluşturan renkli bir kabuğa dönüşecek. Nebula, zamanla solacak ve beyaz cüce denen sadece yıldızın yanık çekirdeğinden oluşan kısım kalacak.

Diğer kırmızı devlere kıyasla, Mira alışık olmadık bir hızla ilerliyor. Muhtemelen bunun sebebi zamanla geçtiği yıldızların kütleçekiminin birikerek hızını artırması olabilir. Yıldız, şu anda saniyede 130 km. hızla ya da saatte yaklaşık 450 000 km. hızla yol alıyor. Miraya arkadaşlık eden muhtemelen bir beyaz cüce daha var. Bu yüzden bu çifte, Mira A (kırmızı dev olan) ve Mira B deniyor. Bu iki yıldız, büyük bir hızla Dünya’dan 350 ışık yılı uzakta Cetus yıldız kümesinde ilerlerken, aynı zamanda birbirleri çevresinde de yavaşça dönüyorlar.

Galaksi Gözlemcisine göre, Mira’nın kuyruğuna ek olarak, yıldızın önünde sıcak bir gaz yumağı var. Astronomlara göre bu sıcak gaz yumağı, yıldızın ultra viole ışık saçmasına sebep olan gaz patlamalarının kaynağı olabilir. Bu ışıldayan madde, yıldızın arkasına dolanarak kuyruk benzeri vahşi bir hal alır. Bu işlem, bir botun veya buharlı trenin bacasının iz bırakmasına benzer.

Mira’nın kuyruğunun sadece ultra viole ışık saçması, bu kuyruğun diğer teleskoplar tarafından kaçırılmasını açıklayabilir. NASA’nın Galaksi Gözlemcisi ise ultra violeye çok hassas ve çok geniş bir gözlem alanına sahip. Bu sayede uzaydaki umulmadık ultra viole aktiviteyi tarayabiliyor.

Caltech’den James D. Neill:
“400 yıldır bilinen ve çalışılan bir objeyle ilgili bu kadar şaşırtıcı bir keşif yapılması müthiş bir şey. Bu tam da Galaksi Gözlemcisi gibi bir araştırma misyonundan gelecek bir sürpriz.”

Güncelleme: 21/08/07
Kaynak: “Speeding Bullet Star Leaves Enormous Streak Across Sky”, www.nasa.gov, Çev. Alp Bayraktar, 15/08/2007.