Bal Arılarının İlginç Kovan Seçimi:
"Onların İşleri İstişare İledir"

Bal arıları, yerleşmek için yeni kovan seçiminde, kendi aralarında oylama yapıyor. Bal arılarının sosyal yaşamlarını, 10 yılı aşkın bir süredir inceleyen Cornell University profesörü Thomas Seeley, bal arıları arasındaki kararların, istişare edilerek çoğunluğa göre şekillendiğini vurguluyor. Seeley, bu süreci, “Kurumlaşmış şirketlerin yönetimlerinden çok daha karmaşık bir müzakereye dayanıyor” şeklinde ki sözleriyle tanımlıyor.

Seeley ve University of California-Riverside profesörü Kirk Visscher, 10 bin bal arısının kovan seçimi istişarelerini, videoya çekerek inceledi. Deney kovanının yakınına yeni ağaçlar koyan bilim adamları, bal arılarının yeni kovan aramalarını sağladı. Uzmanlar, bal arılarının mevcut kovanlarının kalabalıklaşması sonucunda, yeni bir kovan aramak üzere motive olduklarını gözlemledi.

Bal Arıları Kovanda ‘Sunum’ Yapıyor

Süreç söyle işliyor: Kraliçe arı, kovandan birkaç yüz arıyı yeni bir yer bakmaları üzere görevlendiriyor. Keşif arıları, taramalarını yaptıktan sonra kovana dönüşte özel bir dans yapıyorlar. Söz konusu dans sırasında kaşif arılar, 8 şeklinde yürürken karınlarını titretiyorlar. Bir anlamda bir sunum toplantısına benzetilen bu dansın uzunluğu, kovandaki arılar tarafından keşfi yapılan aday kovanın fiziksel özelliklerinin iyi olduğu şeklinde yorumlanıyor.

resmi tıklayınız

Kovan Beğendirme Dansı

Kaşif bal arıları daha sonra, kovandaki arılara kendi buldukları aday kovanları beğendirmek ve özendirmek için, kendi aralarında bir dans rekabetine tutuşuyor. Zaman içinde kovandaki izleyici bal arıları, kendi aralarında, kaşif arıların danslarından yola çıkarak, gruplar oluşturmaya başlıyor.

Kovandaki dans rekabeti, en fazla 16 saat sürüyor ve en sonunda bir karara varılıyor. Sonuçta bal arıları, kaşif arıları takip ederek, aday kovana doğru uçuyor.

Karşılıklı Bir İstişare Ve Müzakere Ortamı


Bilim adamları, arıların tavrını son derece demokratik olarak niteliyor. Seeley, “Arıların kararı, kavgadan ziyade, uzlaşma ve karşılıklı taviz ilişkilerinin kollektif bir sonucudur” diyor. Araştırmayı yürüten uzmanlara göre, arıların kovan seçimi “herkese açık bir forum, hiyerarşi ve merkeziyetçiliğin olmadığı, serbest fikirlerin çarpıştığı bir müzakere ortamı”.

İstişare Sonucu: En Doğru Karar

Seeley, bal arılarının kendi aralarında aşırı fikirleri dengelediği ve bu sayede fikirlerin genellikle bir ortayol oluşturduğunu vurguluyor. Bu teze göre, bal arıları arasında ‘temsili demokrasi’ ve ‘fikir özgürlüğü’ gibi kavramlardan söz edilebilir.

Uzmanlar, ayrıca bal arıları arasında, tek kişinin hükümranlığı veya otoriter kişilik gibi anti-demokratik tutumların olmadığının da altını çiziyor.

Güncellendi: 25/04/07

Kaynak: American Scientist, Mayıs-Haziran 2006.