Antibiyotikleri Fazla mı Uzun Kullanıyoruz?

Antibiyotikleri 'ben artık iyileştim' diyerek, verilenden daha kısa sürede kesmemek gerektiğini hepimiz biliyoruz. Sık ortaya çıkan birçok enfeksiyon türü için verilen ortalama süreyse 7-15 gün arası. Ama acaba bu süreler fazla mı uzun? Bu, Hollanda, Amsterdam'daki Akademik Tıp Merkezi araştırmacılarının sorduğu bir soru. Bu konuyla ilgili olarak tıp dünyasının taşıdığı genel inanç şöyle özetlenebilir:

Antibiyotik kullanımını erken kesmek, direnç gösteren bakterilerin hasar görmeden kalmasına ve bunlarında yeniden üreyerek antibiyotiğe dirençli yeni bir popülasyon oluşturmalarına neden olur.

'Bu doğru olmakla birlikte, en azından bazı antibiyotik tedavileri için normal kabul edilen sürenin daha kısa tutulmaması için bir neden göremiyorum' diyor araştırmacılardan Jan Prins. Prins ve ekibi, geleneksel anlayışı bir teste tabi tutmaya karar vermiş ve çalışmalarını da, tedavisinde antibiyotiğin en sık kullanıldığı hastalıklardan biri olduğu için zatürre vakaları üzerinde yapmaya karar vermişler. Zatürre için en azından Hollanda'da uygulanan antibiyotik kullanım süresi, 7-10 gün kadar. Hastalara 3 gün boyunca damar yoluyla amoxicillin antibiyotiği veren araştırmacılar, iyileşme belirtileri gösterenlerin yarısında 5 gün boyunca 'yalancı' tabletler vermişler. Tedavinin başlamasından 4 hafta sonraysa hastaların %90'ının tümüyle iyileşmiş olduğu; yani aslında 3 günlük antibiyotik tedavisinin yeterli geldiği görülmüş.

Araştırmacıların dikkat çektiği bir başka noktaysa, gereğinden uzun kullanımın yaratabileceği bakteri direnci. Özellikle de kulak ve idrar yolları enfeksiyonlarındaki kullanım süresinin, bu nedenle şimdiden aşağıya çekilmeye başladığını, hatta boğaz enfeksiyonlarının bazı türlerinde, kullanımın tümüyle kalkmaya başladığını da belirtiyorlar. 'Mesele, süreyi tam tutturmak' diyor Prins. 'Ne fazla kısa, ne de fazla uzun olacak.' Ancak özellikle vurgulamak istedikleri nokta da, çalışma sonuçlarının, hastaların verilen antibiyotik süresini kısaltabilecekleri anlamına gelmediği. Birçok enfeksiyon türü için antibiyotik kullanımının en az 7 gün olduğuna ilişkin güçlü deliler olduğunu da hatırlatarak, bu konuda izlenecek yola karar vermeden, süreleri yeniden belirleyen çalışmaların beklenmesi gerektiğini vurguluyorlar.

Kaynak: British Medical Journal, 5 Haziran 2006 (Bilim ve Teknik, Temmuz,2006)