Untitled Document
 
www.yaklasansaat.com







 

Evren/ Evrenin Kaderini Gizleyen "Karadelikler"

EVRENİN KADERİNİ GİZLEYEN "KARADELİKLER"

Kur'an'da Karadelik
"Kuark-Gluon Plazması"(KGP) Nedir?
Evrenin İlk Hali: "Mükemmel Sıvı"

İlk defa İngiliz J. Michell, 1783'de bir makalesinde; yeterince kütleli, yoğun bir yıldızın, ışığın dahi kaçamayacağı çekim alanından söz etmişti. Yıldız yüzeyinden çıkan ışığın, yıldızın kütlesel çekimiyle geri döneceğini ileri sürmüştü. Bu yoğunlukta çok sayıda yıldız bulunacağını da söylemişti. Birkaç yıl sonra Fransız bilimci Laplace da, bu görüşe benzer bir tezi ileri sürmüştü. Böylece bu iki bilim adamı, uzayda, madde için bir tuzak olacağını öngörmüşlerdi. 1938'de Neils Bohr ile Nükleer füzyonun kuramını geliştiren Amerikalı J. Wheeler, 1969'da ilk defa karadelik kavramını ortaya atmıştır. J. Wheeler, aynı zamanda meşhur fizikçi Richard Feyman'ın da hocasıdır.
Bu karadelik kavramı, böylece bilim kurgu alanına girmeye başlamıştır. Bilim kurgu ise, bu alandaki bilimsel araştırmaların gelişmesinde önemli rol oynamıştır.

GALAKSİLERİN VE YILDIZLARIN OLUŞUMU

Galaksilerin ve yıldızların oluşumu, "aynı esasa" dayanır. Sonsuza yakın sıcaklıkta, sonsuza yakın yoğunlukta, sıfır boyutlu ve sıfır hacimli bir ''nur noktası''nın patlamasıyla(Büyük Patlama) ortaya çıkan temel parçacıklar, büyük patlamadan 100 sn sonra, bir proton ve bir nötron içeren döteryum(ağır hidrojen) atomunun çekirdeğini oluşturacaktır.

Döteryum
çekirdekleri de, başka proton ve nötronlarla birleşerek, iki proton ve iki nötrondan oluşan helyum çekirdeklerini meydana getirecektir. "Büyük Patlama"dan birkaç saat sonra, helyum ve diğer elementlerin oluşumu duracaktır. Bundan sonraki bir milyon senede evren genişlemeyi sürdürürken, sıcaklık giderek birkaç bin dereceye düşecek; elektronlarla, çekirdekler birleşerek atomları oluşturacaktır. İşte bu aşamadan sonra, atomların meydana getirdiği gaz bulutlarının çökmeye başlamasıyla, galaksiler ve yıldızlar ortaya çıkacaktır. Bu gaz kümelerinin yoğun bölgelerinde, kütlesel çekimin etkisiyle çöküş başlayacak; bu da, burkulmayı-dönmeyi doğuracaktır. Zaman ilerledikçe galaksilerdeki hidrojen ve helyum gazları, kendi kütlelerinin çekimi altında çöken küçük bulutlara dönüşecektir. Bulutlar büzüldükçe, atomlar çarpıştıkça, gazın sıcaklığı artacak ve giderek çekirdek kaynaşması reaksiyonu ortaya çıkacaktır.
  
"KAYMAK DENEYİ"

Bu olayı bir misalle açıklayalım: Anadolu'da kaymaktan yağ elde etmek için, bir kazan içindeki kaymak bir kepçeyle kendi ekseni etrafında döndürülür. Kepçenin kendi ekseni etrafında döndürülmesi, kaymağın sürekli dönmesini sağlar. Yağ molekülleri çarpışarak, merkezde ve merkezin çevresinde topaklanır. Topaklanan yağ kütleleri, merkezden çevreye doğru küçülür. Merkezdeki en büyük kütleli yağ topağı, kendi etrafında dönerken, çevredekiler merkezin etrafında dönerler. Giderek merkezdeki yağ kütlesi, çevredeki yağ kümelerini kendisine yapıştırarak büyür. Anadolu insanı, kaymaktan yağı iki şekilde elde eder: Ya yayıkla kaymağı çalkalayarak ya da yukarıdaki şekilde elde eder. Bu "kaymak deneyi", bize, galaksilerin, yıldızların veya Güneş sisteminin ilk evresini en güzel bir şekilde açıklamaktadır.

YILDIZLARIN DOĞUMU VE ÖLÜMÜ

Mademki karadelik, bir yıldızın ölümüyle ortaya çıkıyor. O halde bir yıldızın, doğumuna ve ışıyarak hayata gözlerini açmasına yakından bakalım. Kütlesel çekimin etkisiyle kendi üstüne çöken ve dönen hidrojen gazı kümesindeki atomlar, "kaymak deneyi"nde olduğu gibi, gittikçe daha sık ve daha hızlı bir şekilde biri birine çarpar ve böylece gaz ısınır. Sonunda gaz o derece sıcak olur ki; hidrojen atomları çarpışınca sıçrayacakları yerde, kaynaşarak helyum atomlarını oluştururlar. Patlayan bir hidrojen bombasına benzer bir reaksiyon ısısı, yıldıza parlaklığını verir. Yıldız, ışımaya başlar. Artan ısı, gazın basıncını artırarak, yıldızın merkezine yönelik kütlesel çekim kuvvetini dengeler. Çökme durur ve yıldız bu kararlı durumda, çok uzun süre kalır. Ancak yıldız zamanla hidrojen yakıtını bitirerek, gerekli ısı enerjisini sağlayamadığı için, soğumaya ve büzüşmeye başlar. İşte o zaman yıldızı bekleyen akıbetlerden birisi de, karadelik olmaktır. Yıldız, ne denli büyük kütleli ise, o derecede yakıtını çabuk bitirir. Kütlesel çekimi dengelemek için, daha çok ısıya ihtiyaç duyar ve böylece yakıtını çok çabuk bitirir. Kısacası yıldız ne kadar büyük kütleli ise, o denli de ömrü kısa olur.

YILDIZLARIN EVRELERİ VE KARADELİK

KIRMIZI DEV

Güneş'e benzeyen yıldızlar, parlaklıklarında büyük bir artış göstererek ölmeye mahkumdurlar. Yıldızın çekirdeğinde hidrojen kalmadığında, nükleer yakıtı da geçici olarak tükenmiş demektir. Çekirdekteki nükleer reaksiyonlar dursa da, çekirdek çevresindeki bir kabukta hidrojen yanması devam eder. Bu arada, hidrojen yakan kabuğun sıcaklığı artar. Bu nedenle de helyum üretimi hızlanarak sürer. Kabuğun fazla ısınması nedeniyle, yıldızın zarfı genişlemeye başlar. Yarı çapı 100 kat artan yıldız, bir kırmızı dev haline gelir. Zarf genişlerken aynı zamanda soğur. Yıldızın dış katmanlarını oluşturan gazlardaki bu soğuma, ışıma gücü denen bir özellikle açıklanır. Zarf soğurken, yıldızın kütlesinin %10'nu oluşturan helyum çekirdeği büzülür ve ısınır. Sıcaklık on kat artarak, yaklaşık 100 milyon derece Kelvin'i bulunca helyum ateşlenir. Üç helyum çekirdeği kaynaşarak bir karbon çekirdeğine dönüşür ve füzyon enerjisi açığa çıkar.

KIRMIZI SÜPER DEV

Hidrojen yakan kabuk, sonunda yakıtını bitirerek zayıfladığında yıldız büzülür ve mavileşir. Çekirdek tümüyle karbona dönüşmüştür. Karbon çekirdeğin dışındaki helyum, füzyon reaksiyonlarını başlatacak kadar ısınmıştır. Helyum, şiddetli bir şekilde yanarak, en dış kabukta hidrojen yanmasını başlatır. Yanmakta olan her iki kabuktan yayılan ısı, kırmızı dev yıldızın daha fazla şişmesini sağlar. Yıldız, ışıma gücü 1000 Güneş'e eşit olan bir kırmızı süper deve dönüşür.

BEYAZ CÜCE

Bu aşamadan sonra, karbon çekirdeğinin sıcaklığı yükselerek, karbon füzyonuyla enerji üretmeye başlar. O kadar çok enerji açığa çıkar ki, yıldız kararsız hale gelir ve dış katmanlarını uzaya fırlatır. Sonunda yıldızın kütlesinin %10'nu oluşturan ve iyonlaşmış gaz kabukla çevrili karbon bir çekirdek kalır. Böylece yıldız, süper dev bir gezegenimsi bulutsu haline gelmiştir.

Gezegenimsi bulutsunun merkezindeki yıldız, bir beyaz cücedir. Bir beyaz cücede atomlar, biri birinin içine girecek kadar sıkıştırıldığından basınç, bir araya gelip sıkışan elektronlar tarafından oluşturulur. Bir beyaz cüceyi, kütle çekim kuvveti karşısında çökmekten alıkoyan bu yozlaşmış elektronların basıncıdır.

Beyaz
cücenin sahip olacağı en büyük kütle, Chandrasekhar kütlesi olarak bilinen 1,4 Mg (Güneş kütlesi)dir. Bundan daha büyük kütleli bir yıldızın çökmesini, yozlaşmış elektron basıncı engelleyemez. Her kızıl devin çekirdeğinde bir beyaz cüce vardır. Ve bu çekirdek, sürekli olarak yıldızın maddesini azaltır. Sonunda kızıl dev, bu asalak çekirdeği tarafından tüketilir. Yaklaşık olarak Dünya büyüklüğünde gerçek beyaz cüce, tek başına ortaya çıkar.


SİYAH CÜCE

Parlayan bir beyaz cücede, daha ileri düzeyde nükleer reaksiyonun başlaması mümkün değildir. Yaklaşık 10 milyar yılda bütün enerjisini uzaya fırlatan beyaz cüce, bir siyah cüceye dönüşür. Bu ise, yaklaşık Yerküre boyutlarında bir yıldız olup, sıcaklığı ve ışıma gücü çok azdır. Gökyüzünde çok sayıda beyaz cüce gözlenebilir. Belki de Samanyolu galaksimizdeki parlak yıldızların, %10'nu beyaz cücedir. Beyaz cüceler tek başlarına öylesine yoğun yıldızlardır ki; beyaz cüceyi oluşturan maddeyle doldurulmuş bir ping pong topu, birkaç yüz ton ağırlığındadır. Bu çeşit gök cisimleri, karanlık madde hüviyetindedir.
 
GÜNEŞ BEYAZ CÜCE OLACAK 

Güneş'in birkaç milyar yıl sonra yakıtı bittiğinde, kırmızı dev haline geleceği tahmin edilmektedir. Böylece Merkür ve Venüs gezegenlerini içine alacak şekilde şişecek ve daha sonra katmanlarını uzaya fırlatacak. Sıkışıp ısınan Güneş merkezi, bir beyaz cüce olacaktır.

Yıldızların hepsi Güneş'in kaderini paylaşmaz. Bazılarının akıbeti, Chandrasekhar limiti olarak bilinen ve beyaz cüce kütlesinin en üst sınırı olan bu limite bağlıdır. Bir Hintli bilim adamından ismini alan bu limit değeri; 1,4 Mg(güneş kütlesi)dir. Sonuç olarak kütlesi Güneş kütlesinin 1,4 katından daha az olan bir yıldız, büzülmeyi durdurup, beyaz cüce haline gelecektir.

Çekirdeğin kütlesi
, 1,4 Mg'yi aştığı zaman yozlaşmış elektron basıncı çökmeyi önleyemez. Çekirdek çöker ve atomların ötesinde, atom çekirdeklerinin sıkıştırıldığı çok daha yoğun bir durum ortaya çıkar ki bu nötron yıldızıdır.
 
 
NÖTRON YILDIZI

Büyük kütleli yıldızlar, galaksinin ana kolu üzerinde kısmen az zaman geçirirler. Büyük kütleli yıldızların evrimleri oldukça hızlıdır. Kırmızı dev ve süper kırmızı dev aşamalarından daha çabuk geçerler. Bu yıldızların çekirdek kütlesi, 1,4 Mg'den daha fazla olduğundan artık yozlaşmış elektron basıncı da çökmeyi önleyemez. Çekirdeğin çöktüğü, atom çekirdeklerinin sıkıştırıldığı ve maddenin çok daha yoğun olduğu bir aşamaya gelir. Bu durumda protonlar elektron yakalayarak nötronlara dönüşürler. Şiddetli nükleer tepkimeler sonucunda, korkunç miktarda enerji açığa çıkar. Bu ise, maddeyle çok zayıf bir şekilde etkileşen karşı nötrinolar biçiminde yıldızdan enerji kaçışı demektir. Sonunda yalnızca nötronlardan meydana gelen dev bir atom çekirdeği oluşur.

Nötron
yıldızı, çekirdek yoğunluğuna kadar sıkıştırılmış olan yozlaşmış nötron basıncı tarafından daha fazla çökmesi önlenen bir gaz küresidir. Yozlaşmış nötron basıncı, nötronların biri birine değecek kadar sıkışmasından dolayı ortaya çıkan bir basınçtır. Ortaya çıkan nötron yıldızının yarı çapı yaklaşık 1 km ve yoğunluğu da yaklaşık olarak, 1cm³de 1 milyar tondur. Başka bir ifadeyle yine bir ping pong topunun içi nötron yıldızının maddesiyle doldurulacak olsaydı bu top, Mars'ın uydusu Deimos kadar ağır olurdu. Böyle bir nötron yıldızı, yarı çapı 10 km olan bir atom çekirdeğidir.

Bir nötron yıldızı karadelik değildir. Karadeliğe giden yolda bir istasyon bir durak noktasıdır.

SÜPERNOVA VE NÖTRİNOLAR

Yıldız çekirdeğinin çökmesi, kırmızı süper dev evresindeki yıldızın dış katmanlarını büyük bir hızla dışarıya fırlatan bir şok dalgası oluşturur. Bu bir süpernovadır. Süpernovalar, çok verimli nötrino kaynaklarıdır. Tersine nötrinolar, bir nötron yıldızının oluştuğunun açık kanıtlarıdırlar. Süpernova patlamasındaki enerjinin %99'u nötrinolar ve karşı nötrinolar biçiminde yayınlanır.

PULSARLAR VE ATOM SAATLERİ

1967 yılında gökyüzünde düzenli radyo dalgası yayınlayan nesneler fark edilmiştir. Araştırmacılar önce yıldız kümesindeki bir yabancı uygarlıklarla karşılaştıklarını sanmışlar! Ancak daha sonra görülmüştür ki bu düzenli radyo dalgaları pulsarlardan gelmektedir. Pulsar adı verilen bu nesneler, gerçekte manyetik alanlar ve radyo dalgaları yayınlayan nötron yıldızlarıdır. Kendi etrafında dönen nötron yıldızları, bir radyo ışınımı yayarlar ve bunlar pulsarlardır. Pulsar olarak adlandırılan bu gök cisimleri, bir atom çekirdeğindeki gibi tümüyle nötronlardan oluşan ve bir fincan kadarı tonlarca ağırlıkta olan çökmüş bir yıldızdır.

Bilinen en hızlı pulsarların periyotları mili saniye mertebesindedir. Periyotları o denli düzgündür ki, insanoğlunun yaptığı en duyarlı zaman ölçme araçlarından daha da hassastır. Yeryüzündeki en iyi atom saatleri ile yarışırlar. Pulsarlar, dönmekte olan mıknatıslara benzerler. Zamanla elektromanyetik ışıma sonucunda enerji kaybettiklerinden, radyo frekanslarında bile görünmez olurlar. Galaksimiz uzun zaman önce ölmüş olan pulsarlardan başka bir şey olmayan nötron yıldızlarıyla doludur.

Nötron yıldızı
bu aşamada Chandrasekhar limitine benzer yeni bir sınırla karşı karşıyadır. Böyle bir yıldızın çekirdek(yürek) kütlesi, 2,5 Mg'yi(Güneş kütlesini) aştığı zaman, kendi kendisinin ağırlığını taşıması imkânsızdır. Artık karadelik sürecinin yolu açılmış demektir.

KUASARLAR

Evrende ışıma güçleri en yüksek olan cisimler kuasarlardır. Spektrumlarının kırmızıya kayışına bakılacak olursa, tüm galaksilerden katbekat daha parlak olan yıldızımsı gök cisimleridir. Kuasarlar, muazzam ölçülerde ışık yayan, küçük gök cisimleridir. Mesela, 3 milyar ışık yılı uzaklığında bulunduğu tahmin edilen 3C273 Kuasar'ı, tek başına 1 milyar gökada toplamı kadar ışık yaymaktadır. Kuasarların, süper yoğun bir karadelik olduğu, düşünülmektedir.

Kuasarlar
genelde; radyo, kızılötesi, x-ışını ve gamma ışını kaynaklarıdır. Ancak x-ışını enerjisi, diğerlerinden daha fazladır. Kuasarlar genellikle çok uzak ışık kaynaklarıdır. Kuasarların 1963'de keşfi, karadelikler üzerinde yapılan kuramsal ve gözlemsel çalışmalarda büyük gelişme sağlamıştır.

Bir karadeliği aramanın bir yöntemi de; görünmeyen, yoğun, büyük kütleli bir nesnenin yörüngesinde dönen maddeleri araştırmaktır. Belki de galaksilerin ve kuasarların merkezlerindeki dev karadelikler, en önemli karadelik çeşitleridir.

KARADELİKLER

Bir nötron yıldızının çekirdek(yürek) kütlesi, 2,5 Mg'yi(Güneş kütlesini) aşarsa yıldız kendi kütlesel çekimine karşı koyamayacaktır. Yıldızın fazla kilolarını atması için ne yakıtı ne de kütlesel çekime karşı koyacak gücü olacaktır. Bu Chandraskher sınırına benzer Landau-Oppenheimer-Volkov sınırı olan kritik bir kütledir. Bu kritik kütleyi aşan yıldız, kendi merkezine doğru çökmeyi ve ezilmeyi sürdürecektir. Bu çöküşle beraber çevreye uyguladığı kütlesel çekim kuvveti artarken, uzay-zaman eğriliğinin de artmasını sağlar. Yıldız büzüldükçe, yüzeyindeki kütlesel çekim alanı güçlenir. Yıldızdan kaçıp kurtulma hızı da gittikçe artar. Öyle ki sonunda ışığın dahi kaçamayacağı sınır hıza ulaşır. İşte bu, karadelik dediğimiz uzay-zaman eğriliğinin sonsuza yaklaşan bir bölgesidir.  Karadelikler, maddenin, adeta ezilerek yok olduğu görünmez noktalardır. Karadelikden ışık kaçamazsa, fiziksel hiçbir şey kaçamaz. Karadelikler, yıldızların ölümünün bir sonucudur.

Bütün bu süreçlerde, "genel göreceliğin kütlesel çekim yasası" ve "özel göreceliğin bu fiziksel evrende, hiçbir şeyin ışıktan hızlı gidemeyeceği yasası" hakimdir. Genel görelik yasasına göre, kütlesi olan her cisim, evreni(uzay-zamanı) eğip-bükmektedir. Karadelikler çok büyük kütleli yıldızlar oldukları için, uzay-zamanda adeta dipsiz bir kuyu oluşturmaktadırlar. Karadelikler, büyük kütleli yıldızların son durumları ve karanlık maddenin düşünülebilecek en karanlık biçimleridir. Doğrudan gözlenmeleri mümkün değildir.

Kendisinden ışık dahi kaçamadığı için gözlenemezler. Adeta bir kozmik sansür vardır. Karadelik civarında uzay-zamanda öyle bir bölge vardır ki, bu bölgedeki olaylardan ışık bile kaçamaz. Karadelik bir tuzak yüzeydir. Bu yüzeyden içeriye bir kez girerseniz, geriye dönüş yoktur. Karadelikler, uzay tozu parçacıklarından, ışık fotonlarından, dev yıldızlara kadar karşılaştığı her şeyi yutan; adeta dev kozmik bir süpürge, yahut vakumlardır.

DEV KÜTLELİ KARADELİKLER

Evrende en çok bulunan karadelikler, Güneş'ten yaklaşık 10 kat büyük yıldızlardır. Samanyolu merkezinde bulunan karadelik, 2,6 milyon Güneş kütlesi büyüklüğündedir. Aynı şekilde, Andromede gökadasının merkezindeki karadeliğin kütlesinin de 10 milyon Güneş kütlesi olduğu tahmin ediliyor. Bu dev kütleli karadelikler, gökada oluşurken gaz bulutlarının yoğun merkeze çökmesiyle ortaya çıkar. "Kaymak deneyi"nde olduğu gibi, merkezde büyük kütleli yıldızlar yer alır. Gaz molekül bulutları kendi yoğun merkezine çökerken, burkulma ve dönme oluşturur. Bu merkezi topak, merkez çevresinden çaldığı gaz ve parçacıklarla daha da büyür. Ayrıca "her gökadanın merkezinde büyük kütleli karadeliklerin var olduğu" düşünülmektedir. Bu durum oldukça anlamlıdır. Hatta Samanyolu galaksisinde bir milyardan daha fazla karadelik olduğu sanılmaktadır.

OLAY UFKU

Schwarzschild yarıçapı, karadeliğin kritik yarıçapını gösterir. Schwarzschild yarıçapındaki üç boyutlu yüzeye, karadeliğin olay ufku denir. Olay ufku, kendisinden kaçılması mümkün olmayan bir uzay-zaman bölgesidir. Karadeliği çevreleyen bir zar gibidir. Kendini olay ufkunda bulan herhangi bir cisim, kaçamaz ve dış dünyayla iletişim kuramaz. Olay ufku, karadelikten kaçmaya çabalayan ışığın, uzay-zamanda izlediği yoldur. Aynı hızla hareket eden radyo dalgaları da, olay ufkundan kaçamazlar. Karadeliğin olay ufkunun yarıçapı, kütlesiyle doğru orantılıdır. Güneş kütlesi kadar kütleye sahip bir karadelik için, kritik yarıçap yaklaşık 3 km'dir. Yaklaşık 10 Mg(Güneş kütlesi) kadar olan bir yıldızın Schwarzschild yarıçapı ise 30 km civarındadır. Aynı şekilde Dünya'nın karadeliğe dönüştüğünü varsayacak olursak olay ufku 9 mm'den daha az olacaktır.

İki karadelik çarpışır ve çekirdek kaynaşmasıyla tek bir karadelik oluşursa; bu karadeliğin olay ufkunun alanı, bu iki karadeliğin olay ufuklarının alanları toplamından daha büyüktür. Karadeliğin kütlesindeki değişiklikle, olay ufkunun alanı arasında bir ilişki mevcuttur. Karadelik tekilliği olay ufkunun tam merkezindedir. Adeta olay ufkunun merkezinde bir noktadır.

KARADELİK TEKİLLİĞİ

Roger Penrose ve Hawking, yaptıkları ortak çalışmalarda "genel görelik kuramı"na göre; karadeliğin içinde sonsuza yakın yoğunlukta bir "tekillik ve uzay zaman eğriliği" olduğu ortaya kondu. Bir karadeliğin merkezi, uzay -zamanda, bir "tekil nokta"dır. Bu, zamanın başlangıcındaki; "büyük patlamaya" benzer. Ancak karadeliğe düşen bir madde ve astronot için zamanın başlangıcı değil zamanın sonudur. Bu karadelik tekilliğinde, fizik yasalarını ve bu yasalara dayanarak geleceği tahmin etmek imkânsızdır. Bu tekillikte, madde gibi zaman da son bulmaktadır. Olay ufkunun dışında bulunan bir kimseye, buradan ne ışık ne de başka bir şey ulaşamayacaktır. Hiçbir parçacık hatta fotonlar, ışık ışımasını oluşturan parçacıkların kendileri de bu kütlesel çekime tabii olduklarından dışarı kaçamazlar. Ne karadeliğin olay ufkuna giren bir gök cismi veya parçacık, ne de karadeliğe dönüşen yıldıza ait parçacık, artık karadeliği terk edemez. Burada, karadelik sansürü hâkimdir. Karadelik kara değildir, ancak gözükmez.

Genel görelik denklemlerinin bazı çözümlerine göre, astronot tekillikten geçerek evrenin başka bir bölgesine ulaşabilir. Uzay gezileri için karadelikler potansiyellere sahiptir. Aksi halde diğer yıldızlara ve galaksilere ziyaretin pratik bir anlamı yoktur. Karadelik tünelleri, evrenin başka köşelerineyolculuk yapmayı mümkün kılabilir. Bir karadeliğin merkezi, uzay-zamanda bir "tekil nokta"dır. Genel görelik teorisine göre, "kurt deliği" adı verilen böyle noktaların, uzay-zamana bir köprü-tünel olma olasılığı söz konusudur. İnsanoğlu, karadelikler ve kurt delikleri ile erişilmez evrenlere ulaşabileceğini bekliyor. Kuramsal olarak bu yolların kestirme yollar olduğu öngörülüyor. Acaba Dünyalılar; "insan" yahut "cin", karadelik tünellerini kullanarak yolculuk yapabilirler mi? Bir karadeliğin içine atlarsanız parçacıklara ayrılırsınız. Acaba bu parçacıklar, başka bir evrene veya bir köşesine taşınarak ortaya çıkmanız mümkün mü?

Nitekim Kur'an'daki Hızır meselesi, geçmişe ve geleceğe yolculuk için ilginç bir örnektir. Aynı şekilde "cinler"in, "İkinci Sema"nın sınırlarına kadar yolculuk yaptıkları, burada "İkinci Sema"dan "dinleme" yapmak isterken kovuldukları açık bir şekilde ifade edilmektedir. "Cinler"in "İkinci Sema"nın sınırlarına yaklaşmaları için gidiş-geliş toplam süre; milyarlarca sene yolculuk yapmaları gerekiyor. Bunun ise, karadelikler olmadan başarılması mümkün gözükmüyor. "Cinler"in ne hızları ne de yaşam süreleri, Ku'ran ifadeleriyle, muhkem olan bu yolculuğu yapmaya, yetmez. Ancak, yolculuk yaptıkları da kesin.

Karadelikler
, uzay ve zamanda yolculuk için potansiyeller içermektedir. Ancak, genel görelik denklemlerinin çözümleri, oldukça kararsız gözükmektedir. Karadelik sansürüne hala büyük bir umut bağlanmaktadır. Çıplak tekillik, geçmişe yolculuk için potansiyel bir kapı olarak görülmektedir. Bilim-kurgu yazarlarına çok cazip gelen bu alan, gerçekte oldukça tehlikelidir. Böyle bir gücü elde eden bir dünyalının neler yapabileceğini tahmin etmek güç değildir. Ancak böyle bir yol, şimdilik kapalı gözükmektedir.

Gerçekte karadeliğe düşen astronot, ayaklarından çekilerek önce iplik gibi uzayacaktır. Astronotun, karadelikten kurtulması için ışıktan daha hızlı hareket etmesi gerekir. Adeta astronot "iplik", karadelik de "iğnenin deliği" olmuştur. Sonuçta birkaç saniye içerisinde paramparça olacaktır. Öyle ki astronot bu tekillikte moleküllere; molekül, atomlara ve atomlar da çekirdeklere parçalanacak. Hatta çekirdekleri ve tüm atom altı parçacıkları da parçalanacak ve ezilecektir. Neredeyse ezilmenin sonu yoktur. Yıldızlar, galaksiler ve evreni bekleyen son da budur. Sadece madde değil uzay-zamanın kendisi de bu akıbetten kurtulamayacaktır. Bu tekillikte bilgi de yok olmaktadır. "Bilginin korunduğu" fizik prensibi gibi diğer fizik yasları da burada işlememektedir.

Bir karadeliğin içine atlarsanız, parçacıklara ayrılırsınız. Acaba bu parçacıklar, başka bir evrene veya bir köşesine taşınarak ortaya çıkmanız mümkün mü? Gerçek zamanda bir karadeliğe düşen astronotun atom altı parçacıklarının geçmiş tarihleri bu tekillikte yok olur. Ancak bu parçacıkların "sanal zaman"daki tarihleri devam eder. Yani başka bir evrende, "sanal" olarak ortaya çıkabilirler mi? Elbette şimdilik karadelikler yoluyla uzayda yolculuk yapmak pek de güvenli görünmüyor.  

DÖNEN KARADELİKLER

Karadelikler, kendi eksenleri etrafında dönerler. Madde, karadeliğin içinde sarmal(burgulu) bir yol izler. Dönen karadeliklerçok daha yaygın olmakla beraber dönmeyen karadelikler de vardır. Aynı şekilde elektrik yükü olan, olmayan karadeliklerden söz edebiliriz. Karadelik oluşurken yıldızın kütlesi dönüyorsa, bu dönme karadeliğe miras kalır.

1967'de Werner İsrael, dönmeyen karadeliklerin çok basit yapıda olduğunu gösterdi. Karadeliğin çapının, kütlesine bağlı tam bir küre olduğu kanıtlandı. Roy Kerr ise, dönen karadelikleri tanımlayan çözümler elde etti. Büyüklükleri ve biçimleri sadece kütlelerine ve hızlarına bağlı olan Kerr karadelikleri, sabit bir hızla dönmekteydiler. Dönme hızı sıfırsa, karadelik tam bir küre biçiminde olacaktı. Daha sonra Carter, Hawking ve Robinson, dönen karadelikler için Kerr çözümünü sağladılar.

Böylece kütlesel çekimin yönettiği çöküşün sonucunda karadelik, bir dönme hareketi kazanır. Bu karadeliğin büyüklüğü ve biçimi, çökerek onu oluşturan yıldızın kimyasal yapısına değil sadece kütlesine ve dönme hızına bağlı olacaktır. Karadelik, çöken yıldızın başka bir özelliğini taşımaz. Yani bunun anlamı, yıldızın yapısal özelliklerinin kaybolduğudur. Çöken yıldızın nasıl bir yıldız olduğu önemli değildir.

Sonuç olarak karadelik, yalnızca kütle, açısal moment ve elektrik yükü özellikleriyle tanımlanan kararlı bir duruma geçer. Karadeliğin bu son durumundan dolayı, "karadeliğin saçı yoktur" önermesi, çok kullanılan bir deyim olmuştur. Bu şu demektir ki, yıldızın kütlesel çöküşünde çok miktarda bilgi kaybından dolayı, karadelik "kel" kalmıştır. Bu son durum yıldızın, madde ve anti madde yapılı, küresel veya düzensiz şekilli olmasından bağımsızdır. Sonuçta karadelikler, çok çeşitli yıldız yapılarının çöküşünden ortaya çıkmış olabilir.   

KARADELİK RADYASYONU

1974'de Hawking, "karadelik ışıması"nı öngördü. Buna, "Hawking radyasyonu" da denir. Karadelik dışarıya ışık kaçırmıyordu ancak radyasyon yayıyordu. Penros'un düşünce deneyi ise, karadeliğin kendi ekseni etrafında dönme enerjisinin bir bölümünü dışarıya aktaracağını öngörüyordu.

Karadelik
, düzenli bir hızla parçacık yayar. Karadelik, yüzey kütlesel çekimiyle orantılı ve kütleyle ters orantılı bir sıcaklıkta, bir sıcak nesne gibi parçacık üretip, yayar. Bu, sonlu bir sıcaklıkta ısıl denge demektir. Nasıl oluyor da olay ufkunun içinden hiçbir şey dışarıya kaçamayacağı halde karadelik, parçacık yayınlar gözüküyor? Yahut radyasyon, karadeliğin kütlesel çekim alanından nasıl kaçıp kurtuluyor? Bunun cevabı, belirsizlik ilkesinin parçacıkların küçük bir uzaklık için ışıktan daha hızlı ilerlemesine izin vermesidir. Bu durum, parçacıkların ve radyasyonun olay ufkundan çıkmalarına ve karadelikten kaçıp kurtulmalarına imkân verir. Ancak karadelikten kaçan şey, içine düşen şeyden farklı olacaktır. Yalnızca enerji aynı olacaktır.

Kuantum mekaniği
, sürekli olarak çiftler halinde maddeleşen, ayrılan ve tekrar bir araya gelen ve biri birini yok eden "sanal" parçacık veya anti-parçacıklardan söz eder. Sanal parçacıklar, "gerçek" parçacıklar gibi, bir parçacık detektörüyle algılanamazlar. Ancak dolaylı etkileri ölçülebilir. Proton, nötron, elektron, kuark vs. bütün bu gerçek parçacıkların, anti-parçacıkları(sanal-melekut) mevcuttur. Fotonun anti-parçacığı ise kendisidir. Gerçek parçacıklar artı enerjiye, sanal parçacıklar eksi enerjiye sahiptir.

Bir çift parçacıktan birisi karadeliğe düşerken; diğerini olay ufkunun sınırında yalnız bırakabilir. Yalnız kalan parçacık veya anti-parçacık, diğerinin arkasından karadeliğe düşebilir yahut kaçıp kurtuladabilir. Dışardan bakan bir gözlemci, onu, karadeliğin çıkardığı "radyasyon" olarak görür.

Karadeliğe
anti-parçacığın düştüğünü varsayarsak, bu sanal parçacık zaman içinde geriye gidecektir. Bu karadelikten çıkan ve zaman içinde geriye giden bir parçacık olarak düşünülebilir. Parçacık, anti-parçacık birleşmesiyle maddeleşme aşamasına gelince, kütlesel çekim alanı ona çarpar ve zamanda ileriye doğru yol alır.

Karadelik
küçüldükçe, sanal parçacığın gerçek parçacık olmadan önce alacağı yol kısalacaktır. Ve böylece karadeliğin parçacık yayınlama hızı artacak ve görünen ısı ortaya çıkacaktır. Karadeliğin yaydığı parçacıklar, karadeliğin kütlesi azaldıkça hızla artan bir sıcaklığı gösteren ısıl spektruma sahip olacaktır. Sonuçta, karadeliğe düşen iki eş parçacıktan biri içeride kalırken, diğeri dışarı kaçacak, karadelik buharlaşması yaşanacak ve karadeliğin kütlesi azalacaktır.

Örneğin elektron, kütlesel çekim nedeniyle karadeliğin içine çekilecek, pozitron(anti-elektron) kaçacaktır. Bu süreçte, karadeliğin sahip olduğu elektriksel yükün küçük bir bölümü yok olacak ve dönme momentinin çok az bir bölümü de dışarı taşınacaktır. Böylece karadelik, enerji kaybedecektir.

Kısaca ifade edecek olursak, bir karadelik parçacık ve radyasyon yayarken, kütlesi ve büyüklüğü düzenli olarak azalacaktır. Bu, daha fazla parçacığın dışarıya tünel açmalarını kolaylaştıracaktır. Böylece hızlı bir radyasyon yahut karadelik buharlaşması yaşanacaktır. Ancak, büyük bir karadelikler için buharlaşma süresi oldukça uzun olacaktır. Güneş kütlesi kadar kütlesi olan bir karadelik, yaklaşık 1066 yıl yaşayacaktır. En sonunda karadeliğin kütlesel çekim alanı o derece azalmış olacaktır ki, karadelik artık kendini bir arada tutamayacaktır. Ancak, bir karadeliğin buharlaşmasının en son aşaması o derece hızla ilerler ki, muazzam bir patlamayla son bulur.

KARADELİKLER VE BEBEK EVRENLER

"O zaman, karadeliğin içine düşen nesnelerin yahut bir uzay gemisinin akıbeti ne olur?" diye soran Hawking, kendi sorusuna şöyle cevap verir:

"Benim son çalışmalarıma göre; yanıt, düşen nesnelerin, bebek evrene gittikleridir. Evrenimiz, böylece başka bir evrene dallanır. Bu bebek evren, tekrar bizim uzay-zaman bölgemize katılabilir. Bu ise, oluşan ve daha sonra buharlaşan bir başka karadelik ve karadeliklerden uzay gezisine açılmış bir kapı gibi görünür. Yalnızca uygun bir karadeliğe doğru uzay geminizi yöneltirsiniz. Oldukça büyük olan bir uzay gemisi olsa daha iyi olur. O zaman, nereye gideceğinizi seçemezseniz de bir başka delikten tekrar ortaya çıkmayı umarsınız.

Ancak galaksiler arası yolculuk planında bir kusur var. Karadeliğe düşen parçacıkları alan bebek evrenlerde, sanal zaman söz konusudur. Sanal zaman, bilim-kurgu gibi gelebilir ancak bu iyi tanımlanmış bir matematiksel kavramdır. Gerçek zamanda karadeliğe düşen bir astronotun akıbeti kötü olur. Başındaki ve ayağındaki kütlesel çekim arasındaki farkla çekilerek iplik gibi uzar ve parçalara ayrılır. Vücudunu oluşturan parçacıklar bile hayatta kalamaz. Gerçek zamandaki geçmişleri bir tekillikte sona erer. Ancak astronotun parçacıkları, yayılan parçacıklar olarak yeniden ortaya çıkarlar. Böylece bir anlamda astronot, evrenin başka bir bölgesine taşınır. Ancak ortaya çıkan parçacıklar, pek fazla astronota benzemezler. Karadeliğe düşen birisi için parola; 'sanal düşün' olmalıdır. Bebek evrenler, uzay gezisi için, fazla yararlı olmasa da, 'birleşik teori' bulma girişimi açısından önemli sonuçlar doğurur. Pek çok kimse, bebek evrenler üzerinde çalışmaktadır. Bu alan, çok heyecanlı çalışmalara yol açmıştır."

MİNİ KARADELİKLER

Evrenin çok erken evresindeki düzensizliklerin çökmesiyle ortaya çıkan küçük kütleli karadelikler olabilir. Kütleleri Güneş'ten daha küçük olan karadelikler, mini karadeliklerdir. Büyük patlamayla yaratılan madde, proton ve elektron gibi bildiğimiz biçimlere ek olarak, mini karadelikler biçiminde de ortaya çıkmış olabilir.

Kütlesi küçük bir dağ kadar (1015gr) olan bir karadelik, 10 milyar yılda; daha küçük kütleli karadelikler ise, çok daha kısa sürede buharlaşırlar. Bu küçük karadelikler şimdiye kadar buharlaşmış olabilirler. Ancak kütlesi bundan daha büyük olanların, röntgen ya da gamma ışıması yapmaları beklenir. Henüz bu karadeliklerle ilgili araştırmalar sonuç vermiş değildir. Bunların varlıklarının kanıtı olan etkileri bugüne kadar gözlemlenememiştir.

Ancak evrenin ilk dönemlerinden miras olarak, her biri bir dağ kütlesinde fakat bir proton boyutlarında olan çok sayıda mini karadelik kalmış olabilir. Eğer bir mini karadelik keşfedilecek olursa, mutlaka büyük patlamadan kalmış olacaktır. Çünkü yıldızlar 2,5 Mg'den(Güneş kütlesinden) daha küçük kütleli karadelik üretemezler.

Hawking, mini karadeliklerin çok daha hızlı buharlaştığını ve patladığını gösterdi. Bu mini karadeliklerin yarı çapı, 10-13 cm, yaklaşık bir proton boyutundadır. Ağırlıkları ise, bir protondan bir milyar ton daha fazladır. Yani Everest tepesinin ağırlığına eşittir. Bunlar kara değil, on bin megavatlık bir güçle enerji yayan adeta beyaz deliklerdi.

AKDELİKLER

Evrenin başlangıç evresinde, gaz halindeyken; gaz kümelerine(bulutlarına) ayrışarak; yoğunlaşıp, gaz topaklanmalarının merkeze çöktüğünü, çökerken bir dönme(burkulma) ivmesi kazandığını ve arkasından da yıldızların ve galaksilerin ortaya çıktığını biliyoruz. Uzun bir zamanın sonunda ise, çok sayıda büyük kütleli yıldızların, kütlesel çekimin etkisiyle küçülerek; beyaz cüceler, nötron yıldızları ve karadeliklere dönüştüğü artık biliniyor.
Galaksilerin merkezlerinde ise daha büyük yıldızlar oluşabileceği için en büyük karadelikler muhtemelen bu merkezlerdedir.

Kümeleşme
özellikle karadelikler söz konusu olduğu zaman, entropideki aşırı artışı gösterir. Entropi, düzensizliğin bir ölçüsü olduğuna göre; seyreltik olan gazın düşük entropiyi; yoğun olan karadeliğin yüksek entropiyi göstermesi, bir çelişki olarak gözüküyor. Kütleçekim etkisi oluşturan böyle sistemlerde ters bir durum söz konusudur. Karadeliklerin birleşmesinden ortaya çıkacak olan karadeliğin tekillği ve entropisi elbette daha büyük olacaktır. Evrendeki tüm karadeliklerin birleşmesinden ortaya çıkacak olan karadeliğin tekilliği ve entropisi, elbette sonsuza yaklaşacaktır. Uzay-zamanında son bulduğu böyle bir tekillik, evrenin çöküşünde gözlenebilir. Bu aynı zamanda uzay-zaman tekilliğidir.

Fizik yasaları, zaman simetrisine sahiptirler. Bu yüzden, içine düşenlerin kaçamadığı karadelikler varsa o zaman, şeylerin içinden çıktığı fakat içine düşemediği başka nesneler de olmalıdır. Bunlara ak(beyaz) delikler denebilir. Bir karadeliğin içine atlayan astronotun bir başka yerde bir akdelikten çıkabileceği düşünülebilir. Bazı kuramcılara göre, dönen ve elektrik yükü olan karadeliğin diğer ucunda akdelik vardır. Karadeliğe düşen bir şey, diğer taraftan akdelikten başka bir uzaya püskürür. Kara ve akdelikleri birleştiren tüneller, "kurt delikleri" olarak adlandırılıyor. Karadelik tekilliğini içeren bu kurt delikleri, zamanda yolculuk tünelleri olarak görülüyor. Işık hızıyla milyarca senede gidilebilecek bir galaksiye veya evrene çok kısa bir zamanda yolculuk vaad ediyor. Sıradan, dönmeyen karadeliklerin kurt delikleri ya olmuyor ya da kararsız oluyor.

Einstein'in kütleçekim denklemlerinin bir özelliği de, zaman içinde sürekli olmalarıydı. Yani genel görelik teorisinin, karadeliğin içine düşme ve akdelikten çıkmanın çözümleri mevcuttur. Ancak daha sonraki çalışmalarda, bu çözümlerin dengesiz olduğu görülmüştür. En küçük etki, karadelikten beyazdeliğe giden kurt deliğini tahrip edebilir.
Akdelik, hiçbir şeyin içine giremeyeceği bir tekil noktaydı. Sanal "nur noktası". Karadelik çekip-yutarken; akdelik, püskürtüp-ortaya çıkarıyor. Karadelik yok ederken, akdelik var ediyor.

Sonuç olarak, zamanın yönünü tersine çevirdiğimizde, "büyük patlama"yı temsil eden bir başlangıç uzay-zaman tekilliğinin kaçınılmaz olduğunu görürüz. Bu kez tekillik, tüm maddenin ve uzay-zamanın yok olmasını değil yaratılmasını temsil eder. Bu bir akdelik tekilliğidir. Bu iki tekillik arasında, tam bir zaman simetrisi vardır. Başlangıç türü tekillik (akdelik) ki; bunda uzay-zaman ve madde yaratılır. Sonuç türü tekillik(karadelik) ki bunda, uzay zaman ve madde yok olur.

KARADELİKLERİN BAZI ÖZELLİKLERİ

En basit karadelik, yalnızca kütlesi tarafından belirlenir. Bu karadelikler için kütle, ölçülebilir tek büyüklüktür. Dönen karadelikler ise kütleye ek olarak iki özellik tarafından belirlenir:
a) Açısal momentum
b) Elektrik yükü.

Bu büyüklükler, karadeliğin çevresinde dönen parçacıkların yörüngelerinin incelenmesiyle ölçülebilir. Kimyasal yapı ise, belirleyici değildir. Karadeliği oluşturmak üzere nasıl bir maddenin çöktüğünün önemi yoktur. Karadeliklerin, dikkatimizi çeken bazı özellikleri:

1) Karadeliklerin varlığını çevrelerindeki gök cisimleri üzerindeki etkilerinden anlayabiliriz. Kendileri görünmez olan karadelikler, çevrelerinde dönen yıldızların hızlarını artırırlar. Karadelik başka bir yıldızla bir çift yıldız sistemi oluşturuyorsa etkileri fark edilebilir. Bu durumda, şiddetli x-ışınları ve radyo dalgaları yayarlar. Eğer karadelik yıldızına yeterince yakınsa, evrimleşerek kırmızı dev haline gelen eş yıldızın atmosferindeki gazların bir bölümü karadelik tarafından yutulabilir. Bu gazlar, önce karadeliğin çevresinde sarmal hareketlerle bir disk oluşturarak, karadeliğin yüzeyine düşerler. Gaz düşerken çok ısınır ve x-ışınları yayar. Adeta karadelikler eşlerini soyarlar.

2) Galaksi merkezinde bulunan dev karadelikler, etraflarındaki gaz bulutlarına güçlü çekim uygulayarak, büyük bir hızla döndürürler ve kendilerini belli ederler. Bu karadelikler, zamanla çevreden çaldıkları gaz ve yıldız artıklarıyla beslenirler. Buradaki madde, olay ufkunda kaybolmadan önce çok yüksek sıcaklıklara kadar ısınır.      

3) Galaksi
çekirdeklerinde birbirlerine çok yakın yıldızlar çarpışarak parçalanırlar. Ve enkazları, karadelik için bir besleme kaynağı olur. Merkezdeki canavar artık beslenmediğinde, çevresindeki kütle aktarım diski kaybolur ve süper kütleli karadelik galakside hemen hiçbir iz bırakmaz.

Bu sebeple, süper kütleli karadelikleri aramak için en uygun yerler, yakın galaksilerin çekirdekleridir. Aktif galaksi çekirdeklerinin güç kaynakları muhtemelen karadeliklerdir. Merkezdeki etkinliğin yakın görüntüsü, radyo yayını fışkırmalarıdır. Fışkırmalarının kaynağı, merkezde süper kütleli bir karadeliğin varlığıyla açıklanabilir.

Nötron yıldızı
ve beyaz cüce gibi yıldızlar enerji üretemezler. Nötron yıldızlarının katı bir yüzeyleri var ve bu yüzeyde madde biriktirebiliyorlar. Karadeliklerde böyle sert bir yüzey yok ve olay ufkuna giren madde ve ışınım evreni terk ediyor.

4) Şayet, karadelik oluşturmak için çöken madde net bir elektrik yüküne sahipse, ortaya çıkan karadelik de aynı yükü taşıyacaktır. Benzer şekilde, şayet çöken madde açısal momente sahipse, ortaya çıkan karadelik dönüyor olacaktır. Hatırlanacağı üzere bir karadelik, çöken maddenin elektrik yükünü, açısal momentini ve kütlesini hatırında tutarken, bunların dışında her şeyi unutur. Zira bu üçü, uzun erişimli alanlarla bağlantılıdır.

SONUÇ: KARADELİKLER NE SÖYLÜYOR?

1) Sonsuz yoğun ve sonsuz ince bir "nur" noktasından, bir "nur(akdelik) patlaması"yla yaratılan; yüz milyarlarca galaksi ve her bir galakside, yüz milyarlarca yıldızlardan oluşan bu muazzam evren; çökecektir, ezilerek adeta yok olacaktır. Karadelikler, maddenin ezilerek "sonsuz incelmesi"nin açık kanıtlarıdır.

2) Evrenin başlangıcı büyük patlamadır, sonu ise büyük çöküş olacaktır. Karadelikler, evrenin "büyük çöküşü"nün apaçık delilleri, alametleri ve işaretleridir. Bir bilim adamının söylediği gibi: "Eğer bir yıldız, çatırdayarak kendi üstüne çökebiliyorsa, neden tüm evren de çökmesin?"

3) Genişlemekte olan bu muazzam evren, kütlesel çekimin etkisiyle geriye dönmeye-büzülmeye başlayacak; adeta bir balonun sönmesi yahut bir kâğıdın avuç içinde dürülmesi gibi galaksiler biri birlerine yaklaşmaya başlayacaktır. Bir taraftan her bir galaksi kendi merkezlerindeki dev karadelikler tarafından yutulurken; diğer yandan galaksilerin dönüş hızı gittikçe artacaktır. Sonuçta, milyarlarca galaksi, süper dev karadeliklere dönüşürken; karadelikler, "sonsuza yaklaşan hızla" kafa kafaya gelecek ve hiper dev bir karadeliğe dönüşecektir.

İşte bu, "büyük patlama"ya hazır maddenin, sonsuz incelerek madde olmaktan çıktığı "nur(akdelik) noktası"dır. Sonsuz yoğun, sonsuz ince, sıfır boyutlu, sıfır hacimli ve patlamaya hazır "nur" noktası. İşte Yaklaşan "Saat" budur. İşte "Kıyamet"ten sonra "Kıyamet" budur. İşte bu "an", Evrenlerin Rabb'i olan Sonsuz Yüce Allah'ın, Gökleri ve Yerleri yeni baştan yaratacağı "an"dır. İşte "Kıyamet"in arkasından beklenen ikinci ve "Son Büyük Patlama" anı. İşte bu "an"da, Cennetler-cehennemler yeniden yaratılacak ve ebedi kalacaklar.

4) Bilinmelidir ki, karadelikler üzerinde yapılan araştırmalar, sadece evrenin başlangıcına ve sonuna değil, fizik yasalarının ve fizik ötesi(sanal-melekut) evrenlerin anlaşılmasına da ışık tutuyor. Bu araştırmalar ilerledikçe, evreni yöneten yasaların birleşimi ve en basit hali olan "her şeyin kuramı"; yani kütlesel çekim yasasını kuantum kuramına bağlayan "teori" acaba ortaya çıkacak mıdır? Belki de. Bugün bilim dünyası, "altın iyonları"nı çarpıştırarak, "yapay büyük patlama" deneyleri düzenlemeye çalışıyor. Biz inanıyoruz ki, Allah, ayetlerini yakın gelecekte, "enfüsümüzde ve afakımızda" apaçık göstermeye devam edecektir.  

Nisan, 2008 Dr. Halil Bayraktar
yaklasansaat.com

Kaynaklar:
1) Roger Penrose, Kralın Yeni Usu III/ Us Nerede? çev. Tekin Dereli, TÜBİTAK, Oxford, 1989.
2) Stephen W. Hawking, Zamanın Kısa Tarihi, çev. Dr. Sabit Say , Murat Uraz, Milliyet Yy, 1988.
3) Stephen W. Hawking, Karadelikler ve Bebek Evrenler, çev. Nezihe Bahar, Sarmal Yy, 1994.
4) Stephen Hawking, Roger Penrose, Uzay ve Zamanın Doğası, çev. Prof. Dr. Umur Daybelge, Sarmal Yy, 1996.
5) John Baslough, Hawkıng'in Kuramına Giriş, çev. Osman Bahadır, Sarmal Yy, 1991.                      
6) Stephen W. Hawking, Zaman ve Uzayda Gezinti, çev. Pınar Baldıran, Alkım Yy.
7) Stephen W. Hawking, Ceviz Kabuğundaki Evren, çev. Kemal Çömlekçi, Alfa Yy, 2002.
8) Joseph Silk, Evrenin Kısa Tarihi, çev. Murat Alev, TÜBİTAK, 1997.
9) Roland Omnes, Evren ve Dönüşümleri, çev. Sacit Tameroğlu, H. Vehbi Eralp, İzdüşüm Yy, 1994.
10) John Barrow, Evrenin Kökeni, çev. Sinem Gül, Varlık/Bilim Yy, 1998.
11) J. Richard Gott, Einstein Evreninde Zaman Yolculuğu, Editör Prof. Dr. Cengiz Yalçın, çev. Erdem Kamil Yıldırım, Arkadaş Yy, 2005.
12) George Gamow, Güneş Diye Bir Yıldız, çev.Gülen Aktaş, Reşit Canbeyli, İstanbul 1982.
13) George Gamov, 1-2-3 Sonsuz, çev. C. Kapkın, Evrim Yy, 1995.
14) İsaac Asimov, Asimov Açıklıyor, çev. Aykut Göçer, Bilim Sanat Yy, 1984.
15) Steven Weinberg, İlk Üç Dakika, çev. Zekeriya Aydın, Zeki Aslan, TÜBİTAK, 1996.
16) Heinz R. Pagels, Kozmik Kod(Kuantum Fiziği), çev. Nezihe Bahar, Doruk Yy, 2003.
17) Mary Gribbin-John Gribbin, Zaman ve Uzay, TÜBİTAK, 1999.
18) Martine Castello, "Sciences et Avenir", çev. Hanaslı Gür, Bilim ve Teknik, Kasım 1984.
19) Jean- Louis Lavallard, "Sciences et Avenir", çev. Dr. Hanaslı Gür, Kamil Efil, Bilim ve Teknik, Kasım 1998.
20) Bilim ve Teknik, Raşit Gürdilek, Kasım 1999.


Untitled Document
ys@yaklasansaat.com

ana sayfa| evren| gezegenler| dünyamiz| dinler| eski kavimler| cin-şeytanlar| haberler| yorum-analiz| seslendirmeler| videolar| site haritası| iletişim| forum| ys kitapları

Bu sitedeki yazı, resim ve dökümanlar, kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.